Đề thi môn Ngữ văn chung trong kỳ tuyển sinh lớp 10 của Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2026 diễn ra vào ngày 23/5 đang trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội. Không chỉ gây chú ý bởi độ khó, đề thi còn tạo ra tranh cãi lớn về tính chuẩn xác khi sử dụng từ ngữ học thuật và nguyên tắc kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn ở bậc THCS. Tâm điểm tranh luận nằm ở phần Đọc hiểu sử dụng bài thơ “Lá đỏ” của tác giả Nguyễn Đình Thi cùng câu hỏi yêu cầu học sinh nêu hiểu biết về nhân vật trữ tình "em gái tiền phương".
Theo đó, đề thi không chỉ gây tranh luận vì độ khó mà còn bộc lộ nhiều vấn đề về nguyên tắc kiểm tra đánh giá, tính chuẩn xác học thuật và sự phù hợp với chương trình Ngữ văn THCS. Cụ thể, việc đề thi sử dụng bài thơ “Lá đỏ” của Nguyễn Đình Thi - văn bản đã xuất hiện trong SGK Ngữ văn 8 bộ Kết nối tri thức với cuộc sống.
Điều này được cho là không phù hợp với các hướng dẫn hiện hành về kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn, đặc biệt trong bối cảnh học sinh đang học nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau. Bên cạnh đó, ngữ liệu trong đề thiếu phần chú thích cần thiết về tác giả và hoàn cảnh ra đời tác phẩm, trong khi đây là những dữ kiện quan trọng giúp học sinh hiểu bài thơ tốt hơn, nhất là với một văn bản giàu yếu tố lịch sử và cảm xúc như “Lá đỏ”.
Đáng chú ý, khái niệm “nhân vật trữ tình” - thuật ngữ đang gây tranh cãi nhiều nhất - thậm chí không nằm trong các yêu cầu cần đạt của chương trình Ngữ văn THCS hiện hành. Câu hỏi yêu cầu học sinh “nêu hiểu biết về nhân vật trữ tình "em gái tiền phương" được cho là sự nhầm lẫn về tri thức lý luận văn học, trong bài thơ “Lá đỏ”, chủ thể mang cảm xúc và điểm nhìn xuyên suốt là người lính hành quân trên tuyến Trường Sơn. Trong khi đó, “em gái tiền phương” là hình tượng được quan sát và ngợi ca chứ không phải chủ thể trữ tình trực tiếp cất tiếng nói cảm xúc.
Tuy nhiên, các bạn thí sinh cũng không cần quá lo lắng vì từ những tranh luận học thuật đang diễn ra trên các diễn đàn, nhiều khả năng người chấm thi sẽ không quá khắt khe với các lỗi xuất phát từ chính sự bất cập của đề bài.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm học 2026 - 2027 diễn ra vào ngày 23 - 24/5/2026. Trường tuyển 150 chỉ tiêu hệ chuyên (Văn: 90, Sử: 30, Địa: 30). Kỳ thi thu hút hơn 2.000 thí sinh, tỷ lệ chọi dao động từ 1/12 đến 1/15, cao nhất ở môn Lịch sử.
Thí sinh bắt buộc hoàn thành 4 bài thi. Ngày 23/5 thi 3 môn chung: Ngữ văn (tự luận), Toán và Tiếng Anh (trắc nghiệm). Sáng 24/5 thi môn Chuyên (tự luận, hệ số 3). Điểm thi và điểm chuẩn được công bố trước ngày 29/6/2026.
