Theo Công văn 5922/BGDĐT-GDPT ngày 3/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu rà soát, cắt giảm các cuộc thi trong cơ sở giáo dục. Theo đó, trường học và cấp xã không tổ chức thi học sinh giỏi, trừ trường hợp cần thiết để phát hiện, tuyển chọn đội tuyển tham dự các kỳ thi cấp trên.
Thay cho việc tổ chức nhiều vòng thi, các trường được khuyến khích xây dựng những sân chơi về tiếng Anh, STEM/STEAM, trải nghiệm, nghệ thuật, thể thao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI)... với tinh thần vui tươi, tự nguyện, thiết thực. Các hoạt động này không đặt nặng số lượng giải thưởng hay dùng thành tích để đánh giá chất lượng dạy học.
Giảm áp lực thi cử, tăng thời gian khám phá
Với teen, sự thay đổi này bớt đi áp lực thi cử, hướng teen đến tâm thế khám phá, trải nghiệm việc học tập và các hoạt động ngoại khoá theo nhu cầu, sở thích.
Bạn Lê Nguyễn Phương Vy (lớp 11, trường THPT Mạc Đĩnh Chi) chia sẻ: “Mình thích môn Hóa. Thay vì dồn sức ôn thi qua nhiều vòng ở cấp trường, phường, xã, mình có thể chủ động dành thời gian tham khảo đề thi những năm trước, giải thử và xác định đúng phần kiến thức cần tập trung, tránh học lan man”.
Không dựa vào kết quả của kỳ thi để đánh giá năng lực bản thân, bạn Trần Hải Anh (lớp 11, trường THPT Gia Định) cho rằng điều quan trọng là sự chủ động đối với việc học của bản thân:
Mình vẫn sẽ duy trì kế hoạch học tập, quản lý thời gian, tâm lý và sức khỏe. Với mình, quan trọng nhất vẫn là sự chủ động học hỏi cùng tinh thần lạc quan.
Cập nhật những thay đổi khi đồng hành cùng con, cô Lê Thị Hồng Hạnh (Phụ huynh tại Phường Bình Lợi Trung) ủng hộ: “Việc tham gia các kỳ thi nên xuất phát từ năng lực, sở thích và sự hứng thú của các con thay vì trở thành mục tiêu mà gia đình nào cũng theo đuổi”. Cô Hạnh thường ghi nhận, động viên con thay vì lấy giải thưởng làm thước đo năng lực, đồng thời cân bằng thời gian ôn thi với các môn học khác để giữ tâm lý thoải mái.
Khi việc học không chỉ xoay quanh những đề thi, teen có thêm không gian để khám phá môn học theo cách riêng. Bạn Phan Ngọc Kim Ngân (học sinh lớp 11 Văn, trường THPT Trần Khai Nguyên, TP.HCM) chia sẻ: “Với mình, điều quan trọng khi học Văn là được đọc, viết và tìm hiểu những vấn đề mình thật sự quan tâm, cơ hội thử những cách tiếp cận mới, trao đổi với các bạn và thầy cô, từ đó hiểu hơn về môn học mình yêu thích”.
Không bỏ sót học sinh có năng lực
Tuy nhiên, việc giảm các vòng thi học sinh giỏi cấp trường, phường cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Trước đây, những vòng thi cấp cơ sở vừa là cơ hội để học sinh thử sức, vừa giúp giáo viên có cơ sở lựa chọn, bồi dưỡng thí sinh có năng lực phù hợp. Những thí sinh chưa qua vòng tuyển chọn có thể trở lại lộ trình học tập thông thường.
Để sớm nhận ra điểm mạnh và tìm được hướng phát triển phù hợp, bạn Phạm Đình Bảo Nhi (lớp 11 Văn, trường THPT Gia Định, TP.HCM) chia sẻ: “Sân chơi học thuật là cơ hội để mình thử sức và hiểu hơn về khả năng của bản thân. Qua đó, mình có thể biết mình đang mạnh ở đâu, cần bổ sung điều gì và tiếp tục phát triển theo hướng phù hợp với mình”.
Nếu không còn nhiều vòng thi làm cơ sở tuyển chọn, việc phát hiện học sinh có năng lực và xây dựng đội tuyển cần dựa trên quá trình học tập, sự chủ động của học sinh cùng nhiều hình thức đánh giá khác.
Việc cắt giảm các kỳ thi tiết kiệm nguồn lực tổ chức và đưa việc học trở về đúng ý nghĩa. Tuy nhiên, các trường vẫn cần có bước định hướng trước cho giáo viên, đặc biệt là giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi, giúp học sinh hiểu đúng về quá trình chuyển đổi từ kỳ thi sang sân chơi học thuật Olympic - nơi chia sẻ, học hỏi và phát triển niềm yêu thích đối với môn học.
- Cô Văn Trịnh Quỳnh An (Giáo viên môn Ngữ Văn, trường THPT Gia Định, TP.HCM)
