Fantasy hay “chuẩn sử” - khán giả mong chờ gì ở cổ phục Việt trong các dự án nghệ thuật?
Fantasy hay “chuẩn sử” - khán giả mong chờ gì ở cổ phục Việt trong các dự án nghệ thuật?

Fantasy hay “chuẩn sử” - khán giả mong chờ gì ở cổ phục Việt trong các dự án nghệ thuật?

HHT - Với thành công của các MV, web-series cổ trang thời gian gần đây, phong trào chấn hưng cổ phục Việt nở rộ, vừa truyền cảm hứng về văn hóa lịch sử dân tộc, đồng thời mang lại yếu tố mới lạ, chiều sâu hấp dẫn cho các sản phẩm âm nhạc, phim ảnh của V-Biz.

Từ Long Thành Cầm Giả Ca, Lục Vân Tiên đến Thiên Mệnh Anh Hùng, Mỹ Nhân Kế hay gần nhất là dự án fantasy Tấm Cám: Chuyện Chưa Kể, cổ phục dù xuất hiện khá rời rạc nhưng đã manh nha làn sóng "chấn hưng cổ phục” trong làng giải trí Việt.

Hai năm trở lại đây, phong trào sử dụng cổ trang trong các sản phẩm giải trí được “khởi xướng” bởi MV Anh Ơi Ở Lại của Chi Pu. Giám đốc phục trang - NTK Nguyễn Dũng Minh tái dựng câu chuyện Tấm Cám qua phục trang thời Hậu Lê với những chiếc áo giao lĩnh, viên lĩnh cùng những gam màu cổ phong Việt. Ê-kíp phục trang đã làm việc với các đơn vị nghiên cứu cổ phục uy tín như Vietnam Centre, Ỷ Vân Hiên nhằm thiết kế phục trang gần nhất với những gì tư liệu ghi chép và tiến hành thực hiện 7 bộ trang phục sử dụng trong MV. 

Đến đầu năm 2020, giới cổ phong - cổ phục Việt Nam một lần nữa mong chờ sự ra mắt của web-series Phượng Khấu. Theo thông tin từ nhà sản xuất, cổ phục Phượng Khấu được đầu tư lên đến 5 tỷ với hơn 500 bộ trang phục. Từ những poster và teaser tạo hình đầu tiên, Phượng Khấu đẩy hình ảnh chiếc áo Nhật Bình, áo ngũ thân - những đặc trưng trang phục triều đại nhà Nguyễn làm hình ảnh chủ đạo.

Phượng Khấu chưa hạ nhiệt, tới lượt Hòa Minzy tung hình ảnh tạo hình Nam Phương Hoàng Hậu trong MV Không Thể Cùng Nhau Suốt Kiếp. Với lần trở lại đậm chất cổ trang, cô ca sĩ gốc Bắc Ninh đầu tư khoảng 140 bộ trang phục cho toàn bộ nhân vật. Theo đạo diễn Kawaii Tuấn Anh, ê-kíp đã kết hợp 3 đơn vị cố vấn và sản xuất phục trang cho đoàn. Tất cả phục trang đều phỏng dựng lại từ hình ảnh tư liệu của vị hoàng hậu cuối cùng.

Gần đây nhất, hai dự án cổ trang theo hướng fantasy hé lộ sắp ra mắt là Quỳnh Hoa Nhất Dạ (dựa trên câu chuyện về Thái hậu Dương Vân Nga) và Kiều (với trang phục được làm theo hướng “Việt hóa” vì bối cảnh của Kiều ở thời Gia Tĩnh triều nhà Minh - Trung Hoa) đã làm dấy lên nhiều tranh cãi về các yếu tố văn hóa. 
Fantasy hay “chuẩn sử” - Khán giả mong chờ gì ở cổ phục Việt trong các dự án nghệ thuật? - ảnh 3
Fantasy hay “chuẩn sử” - Khán giả mong chờ gì ở cổ phục Việt trong các dự án nghệ thuật? - ảnh 4
Hiệu Sicula - họa sĩ thiết kế, minh họa, từng tham gia MV Anh ơi ở lại cho biết: “Chúng ta đã trải qua một thời kỳ dài mà các sản phẩm văn hóa đại chúng tạo ra sự mường tượng sai lệch về trang phục cổ, lý do là vì có nhiều người làm sản phẩm nhưng thiếu nghiên cứu và tư liệu, thiếu kinh phí."
Đạo diễn Huỳnh Tuấn Anh chia sẻ về những khó khăn khi thực hiện phim cổ trang: “Điều dễ thấy là khi tái hiện các triều đại trước nhà Nguyễn, các nhà sản xuất rất khó khăn về tư liệu. Song song với đó, khán giả nước nhà đã quen được thưởng thức những sản phẩm cổ trang chất lượng từ các nền công nghiệp điện ảnh - truyền hình lớn khác”.
Vậy phải vượt qua thách thức này như thế nào? Liên hệ với một cố vấn cổ phục nổi tiếng - Trần Quang Đức, anh cho biết: “Với phục trang, tôi cho rằng có thể cùng lúc vừa làm đúng vừa làm đẹp được, thậm chí nhiều trường hợp chỉ cần làm cho đúng thôi cũng đã đủ đẹp rồi. Đơn cử như trang phục cung đình thời Nguyễn chẳng hạn. Làm không đẹp thì phải trách con mắt thẩm mỹ của nhà làm phim. Nếu có thẩm mỹ tốt thì ngay cả việc đưa răng đen vào phim trông vẫn đẹp, như các nhà làm phim Nhật Bản, Thái Lan từng làm”.
Fantasy hay “chuẩn sử” - Khán giả mong chờ gì ở cổ phục Việt trong các dự án nghệ thuật? - ảnh 6
Nhà thiết kế Công Trí, người chỉ đạo một nhóm sáng tạo trang phục cho Mỹ Nhân Kế của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng, chia sẻ quan điểm rằng ê-kíp làm phim cần phải trang bị đầy đủ hiểu biết, kiến thức lịch sử. Tuy có lợi thế từ thể loại fantasy, không bị ràng buộc bởi các quy tắc trang phục của một triều đại nào cụ thể, Công Trí vẫn quyết định tạo ra các bộ phục trang dựa trên chiếc yếm và khăn vấn tóc đặc trưng của phụ nữ Bắc Bộ. Việc ứng dụng những trang phục/ phụ kiện truyền thống đặc trưng có thể là một trong những lời giải tốt để vừa có được sự sáng tạo phá cách, vừa đảm bảo yếu tố đặc trưng của văn hóa Việt Nam.
Fantasy hay “chuẩn sử” - Khán giả mong chờ gì ở cổ phục Việt trong các dự án nghệ thuật? - ảnh 7

Nhìn lại nền điện ảnh Trung Quốc, từ cuối thế kỷ 19, những tác phẩm điện ảnh cổ trang của họ đã nhen nhóm phát triển. Nhưng khoảng 10 năm trở lại đây, ngành công nghiệp giải trí - điện ảnh Hoa Ngữ mới đẩy mạnh khâu nghiên cứu cổ phục và chế tác. Điển hình như Chân Hoàn Truyện tạo được trào lưu bám sát cổ phục khi xây dựng “gia tài” phục trang đồ sộ hơn nghìn bộ.

"Người em kế nhiệm" Mị Nguyệt Truyện lại đẩy mạnh yếu tố văn hóa - phục trang thời tiền Tần qua từng lời thoại nhân vật. Năm 2018, đội ngũ phục trang Như Ý Truyện đã phỏng dựng nhiều bộ xiêm y nhà Thanh còn lưu lại qua hình ảnh. Ê-kíp tiết lộ: Rất nhiều phục trang, phục sức trong phim là cổ vật.

Tuy nền cổ phong Việt Nam mới phát triển gần đây, nhưng dựa vào những yếu tố văn hóa đại đồng tiểu dị (*), sự nỗ lực từ các phía sản xuất lẫn sự quan tâm của công chúng, phong trào chấn hưng cổ phục trong các sản phẩm điện ảnh - giải trí ở Việt Nam đang rất lạc quan.

Đại diện cho cộng đồng cổ phục “Đại Việt Cổ Phong” với gần 130.000 thành viên, anh Đông Nguyên chia sẻ: “Các nhà làm phim không nên tránh né các trang phục nhìn "hơi hướm" Trung Hoa vì việc tránh né đó về lâu về dài là bất khả thi, nhất là nếu làm phim về các thời đại xưa như Lý, Trần, Lê. Thay vì tránh, các nhà làm phim nên chuẩn bị sẵn tư liệu, cơ sở để cung cấp cho công chúng những thông tin đúng đắn”.

Phía nhà sản xuất, đại diện phim Trưng Vương (She-Kings) cho biết: “Chúng tôi mất gần 5 năm làm việc với nhiều giáo sư, nhà nghiên cứu, chuyên gia lịch sử và 10 họa sĩ để tìm hiểu, sáng tạo trang phục, hoa văn, vật dụng, vũ khí, bối cảnh và câu chuyện liên quan đến Hai Bà Trưng. Tuy nhiên, phim này không gọi là phim lịch sử mà sẽ là phim huyền sử - dã sử vì có bối cảnh 2.000 năm trước. Chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu để có thể đối chiếu, so sánh thêm nhiều tư liệu và thực hiện trang phục làm sao vừa chuẩn với thẩm mỹ hiện đại, vừa kết hợp từ kiểu dáng truyền thống của lịch sử".

Trào lưu nghiên cứu tìm tòi cổ phục hiện vẫn đang diễn ra sôi nổi. Nhiều nghiên cứu, hiểu biết mới về cổ phục có giá trị được công bố và được công nhận rộng rãi về tính xác tin. Cổ phục Việt vốn dĩ rất đẹp đẽ và phong phú. Dưới tinh thần lạc quan nhất, các nhà sản xuất đều có chung kì vọng sẽ thay đổi dần quan niệm của nhiều người về cổ phục Việt Nam, không còn bị đóng khung trong áo dài khăn đóng nữa.

Đã đến lúc, nền cổ phục Việt Nam cho ra đời những sản phẩm đại chúng tương xứng với 4.000 năm văn hiến của dân tộc. Điều nhà sản xuất cần để hòa nhịp với xu hướng cổ phục hiện tại là có ê-kíp nghiên cứu và tư vấn bài bản về phục trang, đội ngũ sáng tạo có nền tảng hiểu biết lịch sử, cũng như sự đồng hành, thông tin rộng rãi những nghiên cứu giá trị đến công chúng. Khi 3 yếu tố ấy hòa quyện tốt, các sản phẩm điện ảnh - giải trí mang yếu tố cổ trang - cổ phục của Việt Nam sẽ thực sự thoả mãn được kỳ vọng của khán giả nước nhà.

(*) Đại đồng tiểu dị có nghĩa chung là giống nhau phần nhiều, nhưng có những điểm khác biệt nhỏ rất đặc trưng. Các quốc gia như Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc đều chịu ảnh hưởng từ văn hóa Trung Quốc do các yếu tố lịch sử tạo nên. Cụ thể, các triều đại phong kiến đầu tiên của Việt Nam luôn học tập các lễ tiết và triều phục của Trung Quốc. Mặt khác, do thời tiết và hành vi lối sống, Việt Nam luôn giữ những đặc trưng riêng như nhuộm răng, đi chân đất, xõa tóc dài - đây gọi là tiểu dị. Các quốc gia đều có tiểu dị của riêng mình. 

Cùng chuyên mục

Xem thêm Hậu trường SHOWBIZ
Quay lại