Những ngày qua, nghệ sĩ Trường Giang trở thành chủ đề bàn luận trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Bên cạnh những ý kiến nhận xét, đánh giá về hoạt động nghệ thuật và cách ứng xử của nam nghệ sĩ, một số tài khoản đăng tải thông tin, hình ảnh kèm nội dung suy diễn, được cho là ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm và quyền, lợi ích hợp pháp của nam nghệ sĩ.
Ngày 9/11, theo thông tin từ Công an TP.HCM, sau khi tiếp nhận đơn phản ánh của Trường Giang, cơ quan chức năng đã phối hợp với Công an TP Hà Nội mời nhiều cá nhân liên quan đến làm việc. Trong số này có người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông.
Qua xác minh, Công an TP.HCM xác định 3 cá nhân có hành vi "làm ra, phát tán thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và môi trường thông tin trên không gian mạng", vi phạm điểm a, khoản 2, Điều 11 Nghị định 330/2026/NĐ-CP. Hiện cơ quan công an đang củng cố hồ sơ, tiến hành xử phạt vi phạm hành chính đối với những người này.
Có thể bị phạt tiền đến 20 triệu đồng, buộc gỡ bỏ và cải chính thông tin
Theo điểm a, khoản 2, Điều 11 Nghị định 330/2026/NĐ-CP, hành vi làm ra, phát tán thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng, làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và môi trường thông tin trên không gian mạng có thể bị phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng.
Đây là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức thực hiện cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân theo nguyên tắc chung của nghị định.
Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Tùy hành vi cụ thể, cơ quan có thẩm quyền có thể buộc gỡ bỏ, xóa thông tin vi phạm; cải chính thông tin sai sự thật và nộp lại khoản lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Tuy nhiên, không phải mọi ý kiến trái chiều, bình luận tiêu cực hay nội dung gây tranh luận về một nghệ sĩ đều mặc nhiên bị coi là thông tin sai sự thật. Việc xử lý cần dựa trên căn cứ xác định nội dung có sai sự thật hay không, có ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hay không và hành vi đó có đáp ứng các dấu hiệu vi phạm theo quy định pháp luật.
Khi nào người tung tin sai sự thật có thể bị truy cứu chữa trách hình sự?
Bên cạnh xử phạt hành chính, tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, người thông tin sai sự thật còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự nếu có yếu tố cấu thành tội phạm. Một trong những tội danh có thể được xem xét là tội Vu khống, quy định tại Điều 156 Bộ luật Hình sự.
Theo đó, người có hành vi bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác có thể bị phạt tiền từ 10 - 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.
Đáng chú ý, nếu sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện hành vi vu khống, người vi phạm có thể bị áp dụng khung hình phạt tù từ 1 - 3 năm theo khoản 2 Điều 156.
Ngoài ra, nếu hành vi đăng tải, phát tán nội dung có tính chất xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng không thuộc trường hợp vu khống, cơ quan chức năng có thể xem xét dấu hiệu của tội Làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự.
Theo quy định, người phạm tội có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 - 30 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Trường hợp sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội, mức phạt tù có thể từ 3 tháng đến 2 năm.
Tuy nhiên, việc một thông tin bị xác định là chưa được kiểm chứng hoặc sai sự thật không đồng nghĩa người đăng tải đương nhiên phạm tội vu khống. Để xử lý hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, trong đó có tính chất hành vi và mục đích thực hiện theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Người bị đưa tin sai sự thật có quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính và bồi thường
Ngoài các chế tài hành chính và hình sự, người bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín còn có thể yêu cầu bảo vệ quyền lợi thông qua con đường dân sự.
Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Người bị đưa thông tin ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin đó, đồng thời yêu cầu người đưa tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.
Theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm có thể bao gồm chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút và những thiệt hại khác theo quy định.
Trong vụ việc liên quan đến Trường Giang, đơn vị đại diện pháp lý của nam nghệ sĩ cho biết đã tiến hành lập vi bằng, thu thập chứng cứ và gửi văn bản đến các cơ quan chức năng, đơn vị vận hành nền tảng mạng xã hội để đề nghị phối hợp xác minh, xử lý.
Đại diện pháp lý cũng không loại trừ khả năng khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu có căn cứ, hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm hình sự nếu phát hiện dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Từ vụ việc này, người dùng mạng xã hội cần thận trọng trước khi đăng tải hoặc chia sẻ những thông tin liên quan đến người khác. Việc một nội dung đang được bàn luận rộng rãi, xuất hiện trên nhiều tài khoản hay thu hút lượng tương tác lớn không phải căn cứ để khẳng định thông tin đó chính xác.
Đặc biệt, việc gắn hình ảnh một cá nhân với những câu chuyện chưa được xác minh, thêm thắt tình tiết hoặc suy diễn thành sự thật có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý. Mỗi người cần phân biệt rõ giữa quyền bày tỏ quan điểm và hành vi đưa ra, phát tán thông tin sai sự thật xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
