Phụ huynh đổ bộ nhóm Facebook "Con ghét bố mẹ" để tìm con hay hiểu con?

Trước khi phụ huynh xuất hiện, "con" nói gì?

Trong nhóm Facebook "Con ghét bố mẹ", một bài viết được đăng từ ngày 12/9 kể về một sinh viên sống xa nhà nhưng vẫn cảm thấy ngột ngạt vì sự kiểm soát từ phụ huynh. Bắt nguồn từ việc người cha đọc được tin nhắn và mắng con vì uống trà sữa, câu chuyện bị đẩy đi xa hơn khi sinh viên này bị cắt giảm sinh hoạt phí, yêu cầu chụp lại từng bữa ăn và liệt kê chi tiết các khoản chi tiêu. Điều khiến người viết bức xúc không chỉ là chuyện không được "duyệt" chi cho trà sữa, mà là cảm giác không được tự quyết định những nhu cầu cá nhân và liên tục bị so sánh với bạn bè.

Phần bình luận dưới bài đăng của sinh viên này không sa đà vào tranh cãi "uống trà sữa tốt hay xấu". Một thành viên chỉ ra vấn đề cốt lõi nằm ở việc cảm xúc của con cái bị bỏ qua, khi cha mẹ lập tức chuyển sang giáo huấn và giảng đạo lý thay vì trao đổi ý kiến, tìm cách thấu hiểu. Những phản hồi như vậy cho thấy cách vận hành của group trước khi nhóm trở thành tâm điểm: Một người kể lại câu chuyện của mình, những thành viên khác chia sẻ góc nhìn và động viên.

Theo Thạc sĩ Xã hội học Thanh Văn Vân, hiện tượng này có thể được lý giải bằng thuyết chống chịu (resilience). Người trẻ sử dụng mạng xã hội như một không gian để bộc lộ bản thân và tìm kiếm sự đồng cảm. Với những người thường bị gán mác "bất hiếu" khi phản ứng với cha mẹ, việc tìm thấy một cộng đồng chung trải nghiệm có thể giúp họ cảm thấy mình không đơn độc. Vì thế, nếu chỉ nhìn vào tên gọi gây tranh luận để rồi đánh giá nhóm là một không gian tiêu cực thì điều đó là phiến diện.

Cuộc "đổ bộ" của phụ huynh

Sự chú ý dành cho nhóm Facebook "Con ghét bố mẹ" kéo theo một làn sóng phụ huynh ồ ạt đổ bộ vào nhóm. Trước khi được truyền thông chú ý và nêu tên, nhóm có khoảng 40 ngàn thành viên. Con số ghi nhận vào sáng nay đã lên tới 190 nghìn thành viên. Theo số liệu hiển thị trên trang nhóm vào sáng 30/9, nhóm ghi nhận 4.693 bài viết mới, 38,5 nghìn bình luận và 88,9 nghìn lượt cảm xúc trong ngày. Như vậy, chỉ số tương tác của một ngày đã bằng một nửa tới một phần ba so với cả tháng trước.

Trong làn sóng đổ bộ của các phụ huynh, có người vào để "nằm vùng" tìm hiểu, có người vào tìm xem có con mình trong đó không và cũng có cả những người vào đăng bài chỉ trích các thành viên trong nhóm là "bất hiếu", "hỗn xược" khi đem chuyện mâu thuẫn với bố mẹ "bêu riếu" trên mạng. Một số phụ huynh chất vấn vì sao con cái lại mang chuyện gia đình lên mạng để thiên hạ đánh giá, cho rằng người trẻ ngày nay sức chịu đựng quá kém, "hở ra một tí là kêu".

Lý giải sự khắt khe này, Thạc sĩ Thanh Văn Vân nhìn vào sự khác biệt trong trải nghiệm sống giữa cha mẹ và con cái. "Gia đình luôn là cái khung bao lại cuộc sống của một người. Ví dụ, một người sinh ra được yêu thương có thể không bao giờ hiểu được hành vi của những đứa trẻ thiếu tình thương hoặc bị bạo hành. Người ở nơi ánh sáng không bao giờ nhìn thấy bóng tối của hiện tượng là vậy", chị chia sẻ.

Không phải tất cả phụ huynh đều chọn cách phán xét. Có người kêu gọi những người lớn khác bình tĩnh vì việc răn dạy gay gắt chỉ khiến "tụi nhỏ" thêm ghét bỏ. Bên cạnh đó, có người viết rằng những điều bản thân từng thiếu thốn khi còn nhỏ được họ cố gắng mang đến cho con, xem như một cách bù đắp lại tuổi thơ của chính mình.

Những chia sẻ này cũng có thể được nhìn từ góc độ tổn thương tâm lý liên thế hệ. Theo Thạc sĩ Thanh Văn Vân, thế hệ đi trước từng vượt qua nhiều khó khăn nhưng không có điều kiện để nhận diện đó là những chấn thương tâm lý. Vì vậy, những người lớn lên trong thiếu thốn và áp lực có thể mang theo trải nghiệm ấy vào quá trình nuôi con, vô thức lặp lại các cách giáo dục khắt khe mà không nhận ra.

Khoảng cách giữa thế hệ không chỉ nằm ở nhận thức đúng - sai

Theo Thạc sĩ Thanh Văn Vân, những tranh luận này cũng phản ánh xung đột giữa các hệ giá trị trong gia đình. Trong gia đình truyền thống, cha mẹ thường giữ vị trí có quyền quyết định và con cái được kỳ vọng phải nghe lời. Trong khi đó, xã hội hiện đại đề cao sự khác biệt, tính cá nhân và quyền được lên tiếng. Sự tồn tại song song của hai lăng kính này khiến những bất đồng trở nên khó tháo gỡ nếu thiếu đi sự chủ động thấu hiểu.

Mạng xã hội vẫn có thể hình thành những cộng đồng văn minh nếu có nguyên tắc ứng xử phù hợp. Nhưng để không gian mạng thực sự trở thành nơi đối thoại, cả hai phía đều cần có cơ hội được nói ra, được lắng nghe và được tôn trọng. Thay vì phân định thắng thua hay dùng quyền uy để áp đặt, việc cha mẹ và con cái chủ động bước vào thế giới của nhau và lắng nghe từ cả hai phía là một cách để thu hẹp khoảng cách.

Sau cùng, câu chuyện của "Con ghét bố mẹ" không nằm ở việc một hội nhóm như vậy có nên tồn tại hay không. Câu hỏi thực sự quan trọng mà mỗi phụ huynh cần đối mặt và trả lời nếu muốn sợi dây kết nối với con cái không bị đứt là: Vì sao có những điều một người trẻ cảm thấy dễ nói với hàng nghìn người xa lạ hơn là với chính cha mẹ mình?