Không còn thi riêng từng môn chuyên
Bộ GDĐT đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, thay thế Thông tư số 05/2023/TT-BGDĐT. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là thay đổi cách tuyển sinh và tổ chức lớp học tại các trường chuyên trên cả nước.
Theo dự thảo, thay vì tổ chức lớp chuyên riêng theo từng môn như hiện nay, các trường THPT chuyên sẽ chuyển sang 3 khối gồm Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ.
Cụ thể, khối Khoa học tự nhiên gồm Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học và Tin học. Khối Khoa học xã hội gồm Ngữ văn, Lịch sử và Địa lí. Khối Ngoại ngữ dành cho học sinh đăng ký theo năng lực ngoại ngữ.
Điều này đồng nghĩa với việc, thí sinh không còn đăng ký dự thi trực tiếp vào các lớp chuyên Toán, chuyên Lý, chuyên Hóa, chuyên Sinh, chuyên Tin hay chuyên Văn như mô hình hiện nay, mà lựa chọn một trong ba khối chuyên để dự tuyển.
Đáng chú ý, mỗi khối chuyên sẽ áp dụng một phương thức tuyển sinh và một điểm chuẩn chung, không xác định chỉ tiêu riêng cho từng môn chuyên.
Việc thay đổi này được Bộ GDĐT định hướng nhằm chuyển mô hình trường chuyên từ đào tạo chuyên sâu vào một môn học sang phát hiện, bồi dưỡng năng lực trên nền tảng kiến thức rộng, tăng cường liên môn và định hướng nghề nghiệp sớm.
Đề thi vào lớp 10 chuyên sẽ thay đổi thế nào?
Việc chuyển từ tuyển sinh theo môn sang tuyển sinh theo khối kéo theo sự thay đổi đáng kể trong cấu trúc bài thi. Theo dự thảo, thí sinh đăng ký vào từng khối sẽ làm các bài thi tương ứng:
- Khối Khoa học tự nhiên: Thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên.
- Khối Khoa học xã hội: Thi Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội.
- Khối Ngoại ngữ: Thi Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ đăng ký dự tuyển.
Như vậy, học sinh muốn theo đuổi lĩnh vực Hóa học, Vật lí hay Sinh học sẽ không còn phải làm một bài thi chuyên riêng cho môn học đó ngay từ đầu. Thay vào đó, các thí sinh sẽ tham gia kỳ thi tuyển sinh chung của khối Khoa học tự nhiên.
Một điểm đáng chú ý là bài đánh giá năng lực đọc hiểu Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội không yêu cầu thí sinh phải có kiến thức chuyên sâu của từng môn. Bài thi hướng tới đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề trên nền tảng chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS.
Theo dự thảo, bài thi Toán và Ngữ văn không nâng cao sử dụng đề thi chung của Sở GDĐT trong kỳ tuyển sinh lớp 10. Điểm bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ được tính hệ số tối thiểu là 2.
Với cách tổ chức này, học sinh không chỉ cần chuẩn bị kiến thức của một môn sở trường mà còn phải có nền tảng học tập tương đối đồng đều, đồng thời rèn luyện khả năng tư duy và vận dụng kiến thức liên môn.
Trúng tuyển rồi mới chọn môn chuyên sâu
Một thay đổi khác có thể tác động lớn đến cách học tại trường chuyên là học sinh không phải lựa chọn môn chuyên sâu ngay khi đăng ký dự thi.
Theo dự thảo, trong học kỳ I lớp 10, học sinh được học tập, trải nghiệm, tham gia các dự án học tập nhập môn và được tư vấn định hướng lĩnh vực, ngành nghề quan tâm.
Cuối học kỳ I, mỗi học sinh sẽ đăng ký thêm 2 môn học thuộc khối để học chuyên sâu, bên cạnh một môn chuyên bắt buộc.
Cụ thể, học sinh khối Khoa học tự nhiên bắt buộc học chuyên sâu môn Toán; khối Khoa học xã hội học chuyên sâu môn Ngữ văn; khối Ngoại ngữ học chuyên sâu ngoại ngữ đã đăng ký trúng tuyển.
Như vậy, học sinh khối Khoa học tự nhiên có thể lựa chọn tổ hợp Toán - Vật lí - Hóa học, Toán - Hóa học - Sinh học hoặc Toán - Vật lí - Tin học. Với khối Khoa học xã hội, học sinh có thể lựa chọn Ngữ văn - Lịch sử - Địa lí.
Từ học kỳ II lớp 10, học sinh bắt đầu học những chuyên đề định hướng theo các môn đã lựa chọn. Từ lớp 11, học sinh học ổn định nội dung giáo dục nâng cao dành cho môn chuyên.
Đáng chú ý, việc lựa chọn môn chuyên sâu không phải quyết định cố định trong suốt 3 năm THPT. Học sinh có nguyện vọng được xem xét thay đổi môn chuyên sâu vào cuối năm học lớp 10 hoặc lớp 11, căn cứ vào kết quả tư vấn, đánh giá năng lực và sự đồng ý của cha mẹ.
Cách làm này được kỳ vọng giúp học sinh có thêm thời gian khám phá năng lực, sở trường trước khi quyết định hướng học tập lâu dài, thay vì phải xác định một môn chuyên từ khi còn học THCS.
Theo dự thảo, mô hình mới dự kiến được áp dụng từ năm học 2027 - 2028. Những trường chưa đáp ứng đủ điều kiện có thể triển khai từ năm học 2028 - 2029. Học sinh đã trúng tuyển và đang học tại trường chuyên trước thời điểm Thông tư có hiệu lực tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh đến khi hoàn thành cấp học.
Hiện những nội dung trên vẫn nằm trong dự thảo đang được lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức.
