Tóm tắt nhanh:
- Nghiên cứu mới từ Đại học São Paulo (Brazil) đăng trên tạp chí Animal Behaviour cho thấy tiếng kêu "meo meo" của mèo là một tín hiệu giao tiếp có chủ đích nhằm thu hút sự chú ý và nhờ con người giải quyết rắc rối.
- Qua thử nghiệm đặt thức ăn vào hộp nhựa đục lỗ cho 38 chú mèo, các nhà khoa học ghi nhận tần suất mèo kêu cao gấp hơn 4 lần (tỷ lệ kêu cao hơn 16 lần) khi có con người ở trong phòng so với khi chúng ở một mình.
- Khi kêu, mèo thường nhìn luân phiên giữa con người và chiếc hộp thức ăn, chứng minh chúng biết điều chỉnh hành vi tùy theo sự hiện diện của đối tượng có khả năng hỗ trợ.
Từ nhiều thập kỷ qua, giới khoa học đã nhận thấy một hiện tượng thú vị trong thế giới loài mèo. Chúng rất ít khi kêu "meo meo" với đồng loại, và mèo hoang cũng hiếm khi phát ra âm thanh này. Ngược lại, mèo nhà lại thường xuyên kêu ca, thậm chí rất to mỗi khi có sự xuất hiện của chủ nhân. Điều này làm dấy lên giả thuyết rằng tiếng "meo meo" là một kỹ năng giao tiếp đặc biệt được loài mèo "mài giũa" riêng để tương tác với con người. Vậy sự thật là gì?
Để làm rõ sự khác biệt giữa việc mèo kêu vì bực bội hay cố tình gọi con người đến trợ giúp, nhóm chuyên gia hành vi động vật tại Đại học São Paulo (Brazil) do nhà nghiên cứu Naila Fukimoto dẫn đầu đã tiến hành một thực nghiệm thú vị. Nhóm tuyển chọn 38 chú mèo nhà, được chủ nhân mô tả là rất hay kêu mỗi khi sắp ăn uống. Mỗi chú mèo bước vào thử thách khi chứng kiến món ăn vặt yêu thích nằm gọn bên trong chiếc hộp nhựa nhỏ có đục lỗ.
Tất cả 38 chú mèo có thể ngửi thấy mùi thơm và biết rõ thức ăn ở bên trong nhưng hoàn toàn bất lực trước chiếc hộp đóng kín, buộc phải nhờ đến bàn tay của con người.
Các nhà khoa học đã quan sát phản ứng của đàn mèo trong vòng 1 phút dưới hai điều kiện: có con người ở trong phòng và chú ý đến chúng, hoặc không có bất kỳ ai bên cạnh. Kết quả thu được cho thấy sự chênh lệch rõ rệt.
Khi có sự hiện diện của con người, nhóm nghiên cứu ghi nhận tổng cộng 86 tiếng "meo meo", gấp hơn 4 lần so với con số chỉ 20 tiếng kêu khi những chú mèo ở một mình. Phân tích thống kê cũng khẳng định, tỉ lệ phát ra tiếng kêu của mèo cao hơn gấp 16 lần lúc có người ở bên.
Không chỉ dừng lại ở âm thanh, ngôn ngữ cơ thể của loài mèo trong lúc kêu cũng mang đậm tính mục đích. Khi có người trong phòng, chúng thường hướng ánh mắt về phía đối phương, đồng thời liên tục đảo mắt luân phiên giữa con người và hộp đồ ăn như một lời khẩn cầu. Trái lại, khi bị bỏ lại một mình, những chú mèo dành phần lớn thời gian để đứng yên và nhìn chằm chằm ra phía cửa.
Theo nhóm tác giả, phần lớn tiếng kêu cho thấy, mèo dường như đang chủ động nhắm đến một "đối tượng" cụ thể. Dù điều này chưa đủ cơ sở để khẳng định mèo ý thức được hoàn toàn năng lực giải quyết vấn đề của con người, nhưng rõ ràng chúng biết cách điều chỉnh hành vi giao tiếp tùy thuộc vào việc ai đang có mặt để hỗ trợ mình.
Dù nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế nhất định do quy mô mẫu nhỏ và chỉ tập trung vào nhóm mèo cụ thể, phát hiện này vẫn mang lại góc nhìn khoa học đầy thú vị. Trong tương lai, các nhà nghiên cứu dự định sẽ phân tích sâu hơn từng sắc thái âm thanh của tiếng kêu trong nhiều tình huống khác nhau, từ đó giải mã trọn vẹn "ngôn ngữ" mà loài vật đáng yêu này dùng để giao tiếp với con người.