Tóm tắt chung:
- Chi tiết đặc biệt trên hộp sữa Nhật: Vết khuyết hình vòng cung nhỏ ở phần đỉnh các hộp sữa giấy tại Nhật Bản được gọi là kirikaki, được áp dụng chính thức từ năm 2001.
- Nguồn gốc từ khảo sát của Chính phủ Nhật: Hộp giấy là bao bì gây khó khăn nhất và 76,8% người khiếm thị có nhu cầu cấp thiết trong việc phân biệt sữa tươi với các loại đồ uống khác.
- Công dụng kép cho người dùng: Vết khuyết giúp người mất thị lực dùng xúc giác để nhận biết ngay sữa tươi nguyên chất 100% (tránh nhầm lẫn với sữa sô-cô-la, sữa dâu hay sữa ít béo).
Nếu từng bước chân vào các siêu thị hay cửa hàng tiện lợi, bạn có thể sẽ nhận ra một điểm kỳ lạ xuất hiện trên một số loại hộp sữa tươi, đặc biệt nếu chúng có xuất xứ từ Nhật Bản. Đó là phần đỉnh hộp, nơi xuất hiện một vết khuyết hình vòng cung nhỏ, trông như bị sứt. Tuy nhiên, đó không phải là lỗi, mà là một tính năng ẩn chứa câu chuyện đầy nhân văn về triết lý thiết kế "không rào cản" của người Nhật.
Phần khuyết nhỏ này có tên gọi trong tiếng Nhật là kirikaki. Đây là kết quả từ sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các tổ chức ngành nghề và cộng đồng nhằm hỗ trợ người khiếm thị trong sinh hoạt hằng ngày.
Ý tưởng về vết khuyết trên hộp sữa bắt đầu nhen nhóm từ một nghiên cứu diện rộng do Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản (MAFF) triển khai trong giai đoạn từ năm 1993 đến 1995. Khảo sát tập trung vào những trở ngại mà người khiếm thị gặp phải khi sử dụng các loại đồ uống đóng gói sẵn.
Kết quả công bố vào thời điểm đó chỉ ra rằng hộp giấy chính là loại bao bì gây ra nhiều bất tiện nhất đối với người mất thị lực. Bởi lẽ, kiểu dáng và kích thước của các loại hộp hầu như hoàn toàn giống nhau. Đáng chú ý, có đến 76,8% số người được hỏi bày tỏ mong muốn có một dấu hiệu rõ ràng để phân biệt sữa tươi với các loại đồ uống đóng hộp giấy khác.
Từ lời giải bài toán thực tế này, sự hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước, Hiệp hội Sữa Nhật Bản (J-Milk) và các chuyên gia đã cho ra đời giải pháp thiết kế kirikaki, chính thức áp dụng trên thị trường từ năm 2001.
Theo quy chuẩn của J-Milk, vết khuyết hình vòng cung này được gia công với bán kính chính xác là 2,5 mm hoặc 6,5 mm. Dấu hiệu này chỉ xuất hiện trên các hộp giấy có dung tích từ 500 ml trở lên và chứa 100% sữa tươi nguyên chất.
Đối với các sản phẩm sữa đã qua chế biến hoặc pha chế hương vị (như sữa sôcôla, dâu, sữa chua uống hay sữa ít béo), bao bì sẽ không có vết khuyết này. Nhờ đó, chỉ bằng một cú chạm nhẹ của đầu ngón tay khi đi siêu thị, người khiếm thị có thể nhanh chóng chọn đúng loại sữa tươi nguyên chất mình cần.
Bên cạnh chức năng phân loại sản phẩm, vết khuyết kirikaki còn giải quyết bài toán định vị mở hộp vô cùng thông minh. Vết khuyết luôn được đặt cố định ở góc đối diện với miệng mở của hộp sữa. Lúc này, người dùng chỉ cần tách góc ở phía đối diện là có thể mở hộp một cách chính xác, tránh tình trạng xé nhầm bên và gây đổ tràn ra ngoài.
