AI trở thành cộng sự, lập trình viên "chuyển vai"
Nếu trước đây lập trình viên dành phần lớn thời gian để viết và kiểm tra từng dòng code, sự xuất hiện của AI đang khiến quy trình này thay đổi đáng kể. Nhiều công đoạn có thể được tự động hóa hoặc thực hiện nhanh hơn nhờ các công cụ AI, từ tìm kiếm thông tin, viết mã đến kiểm thử và rà soát lỗi.
Nguyễn Hoàng Huy (2002), một lập trình viên, nhận thấy AI đã giúp rút ngắn thời gian hoàn thành dự án và giảm số lượng nhân sự cần thiết trong một số quy trình. Tuy nhiên, anh cho rằng con người vẫn phải tham gia kiểm soát kết quả do AI tạo ra, hay còn gọi là cơ chế human in the loop (con người tham gia vào vòng kiểm soát).
Theo Huy, AI chưa thể thay thế hoàn toàn khả năng nắm bắt nhu cầu khách hàng, đánh giá bối cảnh và chịu trách nhiệm về sản phẩm của người lập trình. Đặc biệt, những lỗi do AI tạo ra đôi khi khó nhận biết nếu người sử dụng thiếu kiến thức chuyên môn và bảo mật.
Thêm khó khăn cho sinh viên IT mới ra trường tìm việc
Khi AI có thể hỗ trợ nhiều tác vụ cơ bản, những công việc từng là bước khởi đầu để lập trình viên trẻ tích lũy kinh nghiệm cũng đứng trước sự thay đổi. Nguyễn Đăng Khoa (2006), một người trẻ đang học IT, cho biết thường sử dụng AI để tìm kiếm thông tin, giải thích tài liệu khó hiểu, hỗ trợ viết và kiểm tra code.
Dù giúp việc học nhanh hơn, Khoa nhận thấy người dùng cũng dễ phụ thuộc nếu không tự đọc hiểu kết quả. Theo Khoa, một biểu hiện của việc lạm dụng AI là không thể giải thích hoặc trả lời những câu hỏi chuyên môn về chính đoạn code mình tạo ra.
Áp lực này còn thể hiện qua quá trình tìm việc. Khoa nhận xét, cơ hội thực tập và tuyển dụng dành cho Fresher, Junior có tính cạnh tranh cao. Qua trải nghiệm được bạn bè chia sẻ, Khoa cho biết có những vị trí thực tập thu hút nhiều sinh viên giỏi nhưng chỉ tuyển một số ít ứng viên.
Thực trạng này cũng xuất hiện trong dữ liệu quốc tế. Báo cáo Developer Skills Report 2025 của HackerRank cho thấy hoạt động tuyển dụng năm 2024 tăng 22% ở nhóm Lead Developer, 19% ở Senior Developer, trong khi Junior Developer tăng 9% và nhóm mới vào nghề chỉ tăng 7%. Đây là dữ liệu tuyển dụng trên nền tảng HackerRank, phản ánh xu hướng ưu tiên nhân sự có kinh nghiệm trong mẫu khảo sát và hệ thống của đơn vị này.
Không chỉ biết dùng AI, người làm IT cần hiểu công nghệ
Những đợt cắt giảm nhân sự tại các tập đoàn công nghệ cũng khiến triển vọng nghề nghiệp trong ngành được quan tâm. Tuy nhiên, AI không phải nguyên nhân duy nhất. Bên cạnh nhu cầu đầu tư cho hạ tầng AI và tối ưu chi phí, một số doanh nghiệp còn điều chỉnh bộ máy sau giai đoạn tuyển dụng ồ ạt trước đây.
Theo Báo cáo Future of Jobs Report 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), tư duy phân tích vẫn là kỹ năng cốt lõi được doanh nghiệp coi trọng, trong khi AI, Dữ liệu lớn (Big Data) và An ninh mạng thuộc nhóm kỹ năng có tốc độ tăng nhu cầu nhanh.
Đáng chú ý, các nhà tuyển dụng vẫn dự báo nhóm Phát triển phần mềm và ứng dụng nằm trong những nghề tăng trưởng nhanh đến năm 2030.
Với Khoa, bên cạnh việc cải thiện tiếng Anh, bạn đang chú trọng kiến thức nền tảng, thuật toán và tham gia nghiên cứu khoa học để nâng cao năng lực chuyên môn.
Trong bối cảnh AI ngày càng đảm nhận được nhiều tác vụ, biết sử dụng công cụ có thể là lợi thế ban đầu, nhưng khả năng tư duy, kiểm chứng và giải quyết vấn đề mới là nền tảng để người làm IT khẳng định giá trị. Thay vì chỉ cạnh tranh với AI, lập trình viên cần học cách làm chủ công nghệ và chịu trách nhiệm với những gì mình tạo ra.