Khi công việc theo giáo viên về nhà
Với cô Hồ Thị Nguyệt, giáo viên tiểu học, phụ huynh thường nhắn tin trong khoảng 15 - 21 giờ các ngày trong tuần. Nội dung có thể là hôm nay con học bài gì, có ăn được cơm hay không, hoặc hỏi han về việc con bị bạn xô ngã ở trường. Những trường hợp liên quan đến sức khỏe, an toàn của học sinh thường khiến cô phải phản hồi ngay. Việc trả lời tin nhắn ngoài giờ đôi khi làm gián đoạn những việc riêng sau một ngày dài ở trường như dọn nhà, nấu cơm.
Ở bậc THCS, cô Vũ Thị Mỹ Hạnh thường nhận tin nhắn từ 18 giờ 30 đến 20 giờ, khi phụ huynh bắt đầu kiểm tra việc học của con. Khoảng từ 21 giờ đến 22 giờ 30, tin nhắn có thể liên quan đến việc xin nghỉ học, thủ tục hoặc những vấn đề xảy ra trên lớp.
Với cô Lê Ngọc Duyên, giáo viên THPT, tin nhắn có thể xuất hiện từ sáng sớm đến buổi tối, trong đó có những trường hợp cần xử lý vì liên quan đến sức khỏe, an toàn hoặc sự cố đột xuất của học sinh.
Một tin nhắn, nhiều điều phải nghĩ
Với cô Hạnh, áp lực không hẳn nằm ở từng tin nhắn riêng lẻ mà ở cảm giác luôn phải sẵn sàng. “Dù đã rời trường nhưng tâm trí vẫn chưa thể ‘thoát vai’ giáo viên chủ nhiệm”, cô chia sẻ. Điện thoại báo tin nhắn cũng có thể khiến giáo viên lập tức kiểm tra xem lớp có chuyện gì như một phản xạ tự nhiên.
Cô Duyên cho biết việc liên tục kiểm tra điện thoại ngoài giờ có thể làm gián đoạn thời gian dành cho gia đình, nghỉ ngơi và các hoạt động cá nhân. Giáo viên cũng có thể chịu áp lực phải phản hồi nhanh vì lo bị phụ huynh đánh giá là thiếu trách nhiệm nếu không trả lời ngay.
Áp lực còn đến từ những nội dung trao đổi có nguy cơ bị đưa ra khỏi nhóm lớp. Cô Hạnh cho biết lớp mình khóa quyền gửi tin nhắn trong nhóm Zalo chung để hạn chế tranh luận và chỉ dùng nhóm cho thông báo chính thức. Tuy nhiên, tin nhắn vẫn có thể bị chụp màn hình và chia sẻ ra ngoài. Khi một câu chữ bị tách khỏi ngữ cảnh ban đầu, giáo viên có thể phải đối diện với những cách hiểu hoàn toàn khác với ý định ban đầu.
Bản thân cô Nguyệt chưa từng bị đưa tin nhắn lên mạng nhưng cô cũng cho biết đồng nghiệp đã gặp phải tình huống này. Lúc bấy giờ, người đồng nghiệp của cô không chỉ lo bị kỷ luật, khiển trách từ cấp trên mà còn áp lực vì lo sợ bị cộng đồng mạng chỉ trích.
Ranh giới là cần thiết
Ở phía phụ huynh, cô Kim Mai, 58 tuổi, cho biết mình hạn chế nhắn tin hay gọi điện cho giáo viên sau 20 giờ vì hiểu giáo viên cũng cần thời gian nghỉ ngơi. Cô thường chỉ liên hệ khi cần xác nhận những thông tin con chưa chắc chắn hoặc báo vắng học vì bệnh. Với những tranh luận trong nhóm phụ huynh, cô cho rằng các vấn đề nên được giải quyết trực tiếp hoặc thông qua người có thẩm quyền, người liên quan thay vì đưa thông tin tiêu cực lên mạng xã hội.
Theo cô Hạnh, cô Duyên và cô Nguyệt, nhà trường và phụ huynh có thể thống nhất khung giờ trao đổi ngay từ đầu năm học. Sau thời gian này, giáo viên chỉ tiếp nhận, xử lý những trường hợp thực sự khẩn cấp.
Một nghiên cứu được công bố trên Journal of Organizational Behavior năm 2020 khảo sát 546 giáo viên tiểu học trong 5 tuần để tìm hiểu tác động của các yêu cầu công việc qua công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) ngoài giờ. Kết quả cho thấy những yêu cầu ICT này có thể trở thành nguồn gây căng thẳng, biểu hiện qua việc suy nghĩ về công việc sau giờ làm, cảm xúc tiêu cực và mất ngủ.
Đáng chú ý, kỳ vọng liên lạc ngoài giờ từ phụ huynh có liên quan đến mức độ yêu cầu ICT cao hơn, trong khi khả năng kiểm soát ranh giới giữa công việc và đời sống riêng có thể giúp giảm tác động tiêu cực này.
Một ranh giới rõ ràng không nhằm tạo thêm khoảng cách giữa gia đình và nhà trường. Khi mỗi bên hiểu được thời gian và trách nhiệm của nhau, giáo viên vẫn có thể đồng hành cùng học sinh khi cần, đồng thời có khoảng thời gian nghỉ ngơi sau giờ lên lớp.
