AI - "Gia sư” 24/7 miễn phí
Bạn Phạm Yến Vy (18 tuổi) thường xuyên sử dụng AI để hỗ trợ học tập. Bạn "nhờ" AI giải thích phần kiến thức chưa hiểu, tóm tắt bài, tìm thêm ví dụ hoặc kiểm tra lại bài sau khi tự hoàn thành.
Tuy nhiên, Vy không giao toàn bộ bài tập cho AI, đặc biệt với những bài viết cần thể hiện suy nghĩ cá nhân.
“Nếu để AI làm hết thì bài có thể đúng nhưng không còn thể hiện được suy nghĩ và cách diễn đạt của mình”, Vy chia sẻ.
Tương tự, Võ Hồng Bảo Ngọc (17 tuổi) thường tìm đến AI khi gặp bài khó hoặc muốn đào sâu một vấn đề. Thay vì yêu cầu công cụ giải toàn bộ đề, Ngọc ưu tiên nhờ AI hướng dẫn cách làm, giải thích phần chưa hiểu hoặc đưa thêm bài tập để tự luyện.
Cả Vy và Ngọc đều từng gặp trường hợp AI đưa ra thông tin không chính xác. Để tránh sai sót từ AI, Vy luôn đối chiếu lại thông tin AI cung cấp với sách giáo khoa, tài liệu của giáo viên và các nguồn đáng tin cậy; Ngọc hỏi thêm thầy cô, bạn bè về những nội dung ngoài tầm hiểu biết.
Ranh giới giữa trợ lý và “người làm bài hộ”
Theo cô Nhã Ý, giáo viên trường THPT Nguyễn Thần Hiến, AI đang được học sinh sử dụng chủ yếu để giải bài tập và giải đáp thắc mắc. Điểm mạnh của công cụ này là khả năng cung cấp kiến thức, giải thích và mở rộng một chủ đề bất cứ lúc nào.
Nhưng nếu chỉ dùng AI để hoàn thành nhanh nhiệm vụ mà không tự suy nghĩ, học sinh có thể đánh mất khả năng tư duy và sáng tạo. Vì vậy, cô cho rằng người học cần giữ vai trò chủ động, xem AI như một "trợ lý" hoặc "gia sư", chứ không phải người làm bài thay.
Cách sử dụng của hai bạn Yến Vy và Bảo Ngọc cũng cho thấy ranh giới cần thiết giữa sử dụng và lạm dụng AI. Tự suy nghĩ, tự làm và kiểm tra trước khi nhờ AI hỗ trợ khác với việc đưa toàn bộ đề bài cho AI rồi sao chép đáp án mà không hiểu nội dung.
Học cách dùng AI, không chỉ học cách dùng công cụ
Từ năm học 2026 - 2027, nội dung giáo dục AI được triển khai tại các cơ sở giáo dục phổ thông. Theo Công văn số 5588/BGDĐT-GDPT ngày 19/8/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn triển khai đại trà nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh phổ thông từ năm học 2026 - 2027, giáo dục AI không chỉ hướng đến kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ mà còn chú trọng tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin và sử dụng AI an toàn, có đạo đức, có trách nhiệm, đồng thời phát huy năng lực tự học và sáng tạo của học sinh.
Định hướng này tương đồng với Khung năng lực AI dành cho học sinh của UNESCO, trong đó nhấn mạnh tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI và khả năng đánh giá có phê phán những nội dung, giải pháp do AI cung cấp.
Khi AI ngày càng tăng sự hiện diện trong lớp học, biết đặt câu hỏi cho AI chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn, học sinh cần biết kiểm tra câu trả lời, nhận ra khi nào công cụ có thể sai và giữ lại phần việc quan trọng nhất của quá trình học chính là tự mình suy nghĩ.
