Liên tục động đất ở Quảng Ngãi: Nguyên nhân là gì và liệu có mạnh lên không?

Đã có ít nhất 3 trận động đất xảy ra ở khu vực xã Măng Bút (Quảng Ngãi) trong ngày 20 - 21/3, gây rung lắc diện rộng. Trước đó, trong khoảng ngày 21 - 23/2, ở khu vực xã Măng Bút - Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi) cũng xảy ra tổng cộng 11 trận động đất, theo Tiền Phong.

Theo các chuyên gia thì từ năm 2021 đến nay, đã ghi nhận hơn 1.000 trận động đất ở khu vực Kon Plông (Kon Tum cũ).

Các chuyên gia đã xác định đây là vùng động đất yếu, với cường độ cực đại không vượt quá 5,5 độ. Cấp độ rủi ro thiên tai của các trận động đất đã xảy ra là cấp 0. Tuy nhiên, việc có nhiều động đất như vậy, mà người dân ở cách xa tâm chấn hàng chục km vẫn có thể cảm nhận rung lắc, khiến không ít người lo lắng đặt câu hỏi rằng, liệu động đất có mạnh lên và lan rộng ra các khu vực khác không.

Nhiều chuyên gia đã nhận định các trận động đất ở Quảng Ngãi là dạng “động đất kích thích”, liên quan đến hoạt động tích nước của các hồ thủy điện. Vậy động đất kích thích là gì?

Theo ĐH Cornell (Mỹ), động đất kích thích là động đất do con người gây ra. Mặc dù một số trận động đất kiểu này có thể gây thiệt hại, nhưng thường thì chỉ giải phóng một lượng năng lượng nhỏ, gây rung lắc nhẹ, chứ không như những trận động đất tự nhiên ở mức mạnh.

Hoạt động tích nước của các hồ thủy điện có thể gây động đất là do áp lực khổng lồ của khối nước. Đồng thời, khi áp lực tăng, nước có thể tiếp tục bị đẩy xuống lòng đất, từ đó có thể làm rộng thêm các vết nứt ngầm hiện có hoặc thậm chí tạo ra các vết nứt mới, dẫn đến sự bất ổn định của vỏ trái đất, theo Học viện Nghiên cứu Trung Quốc (ACS).

Khi động đất xảy ra, người dân ở cách hàng chục km vẫn có thể cảm nhận rung lắc, nhưng thường thì “nguồn” của động đất không mở rộng, tức là không gây ra những trận động đất mới ở các khu vực khác, vì động đất kích thích phụ thuộc vào những đới đứt gãy và điều kiện hồ nước nhất định. Tuy nhiên, những nơi khác có các hồ thủy điện và hệ thống đới đứt gãy tương tự thì cũng có thể xảy ra động đất kích thích (riêng rẽ).

Cường độ của các trận động đất ở Quảng Ngãi ít có khả năng tăng lên. Vì theo các nghiên cứu khoa học thì động đất kích thích do hồ chứa nước gây ra thường không mạnh. Trên toàn thế giới, chỉ có tổng cộng 4 trận động đất do hồ chứa gây ra mà có cường độ từ 6 độ trở lên, với trận mạnh nhất có cường độ 6,5 độ, theo ACS.

Thế nhưng động đất kích thích có thể kéo dài, tức là có thể tiếp tục xảy ra trong thời gian tới, có thể theo từng đợt (yên tĩnh một thời gian rồi lại xảy ra liên tiếp), nên người dân nên thường xuyên theo dõi thông tin từ các cơ quan chức năng. Nếu cảm nhận rung lắc, người dân nên giữ bình tĩnh, tránh đứng gần vật dễ rơi, và sau động đất thì nên kiểm tra nhà cửa, đồ đạc.

Hiện Viện Vật lý địa cầu vẫn theo dõi sát diễn biến động đất tại khu vực.