Sau hơn 2 thập kỷ hoạt động nghệ thuật, sự hiện diện của cái tên “Thu Trang” trải dài ở nhiều không gian: Từ một “hoa hậu làng hài” trước ống kính, đến nữ đạo diễn đầu tiên có phim đạt doanh thu trăm tỷ, đồng thời giành giải "Đạo diễn phim truyện đầu tay xuất sắc nhất". Sau cột mốc rực rỡ của Nụ Hôn Bạc Tỷ, Thu Trang trở lại với tác phẩm điện ảnh mới - Ai Thương Ai Mến, ngày càng hiện diện rõ nét trong vai trò của một “nữ tướng quân” (cách diễn viên trẻ Trâm Anh nói về tiền bối) - người kiến tạo không gian làm nghề cho những người trẻ.
“Tre già măng mọc”
Trước khi được nhìn nhận như một nhà sản xuất hay đạo diễn, “độ phổ” nghề nghiệp của Thu Trang trong vai trò diễn viên đã được định hình qua nhiều tuýp nhân vật và không gian biểu đạt từ kịch nói đến phim ảnh. Những trải nghiệm lẫn kinh nghiệm “xương máu” trong hành trình ấy được Thu Trang chuyển hoá thành những lựa chọn nghề nghiệp sau này: Dẫn dắt dàn “lính mới” của điện ảnh, tạo bệ phóng lẫn cảm giác “yên tâm làm nghề” cho thế hệ mới.
“Thật ra, những bạn diễn viên trẻ từng làm việc với Trang, ai cũng giỏi và có tinh thần học hỏi rất cao. Cho nên khi các bạn bước vào dự án của Trang, Trang luôn tạo cho các bạn một tâm thế là được học hỏi, được yên tâm làm nghề".
Hiểu được tâm lý dễ “khớp” của người trẻ khi xung quanh đều là những người giỏi nghề, Thu Trang không chọn cách động viên chung chung để xử lý. Ở vị trí đạo diễn, Thu Trang mở rộng cấu trúc nhân vật và sắp xếp diễn xuất cụ thể - như cách nhân vật Kiều xuất hiện để “kè sát Thiên Ân, còn anh Luật sẽ kèm 1-1 với Ma Ran Đô”. Sự sắp đặt này vừa giúp những “trang giấy trắng” như Thiên Ân, hay các tân binh điện ảnh vừa có được điểm tựa diễn xuất, vừa tạo thêm sự thú vị cho khán giả.
Quan điểm tạo cơ hội cho người trẻ của Thu Trang không dừng ở phim trường, mà bắt đầu ngay từ khâu casting, nơi nữ đạo diễn tìm kiếm và trao cơ hội cho những gương mặt mới, trẻ, hợp thị hiếu. “Tre già - măng mọc” chính là một “từ khoá” mà Thu Trang liên tục nhắc đến, cùng với suy nghĩ “nếu mình không tạo điều kiện thì măng khó mọc, mà mọc cũng không có môi trường phát triển” như “kim chỉ nam” trong sự nghiệp.
Chính vì thế, nữ đạo diễn chọn cách casting rộng rãi, cho phép những người chưa từng là diễn viên cũng có cơ hội thử sức: “Phải thử thì mình mới biết mình có hợp hay không. Nhiều khi chưa cần tới ban giám khảo, có những bạn đi casting xong là tự nhận ra luôn là mình không hợp.” Với Thu Trang, casting không chỉ để chọn người cho phim, mà còn là một bước sàng lọc tự nhiên giúp người trẻ hiểu rõ mình đang đứng ở đâu.
Khi một người “sống đủ lâu” với đời, với nghề
Trong cuộc trò chuyện với Hoa Học Trò, Thu Trang chia sẻ thẳng thắn về những lựa chọn không được chuẩn bị sẵn, góc nhìn của một người “sống đủ lâu”, cũng như cách cô giữ cho mình - và cho những người xung quanh - một nền tảng đủ vững để đi đường dài.
Đã trải qua nhiều vai trò, đâu là lĩnh vực mà Thu Trang cảm thấy “khó nhằn” nhất?
Cái nào cũng khó hết. Nhưng với Trang, thứ nhất là Trang thích, thứ hai là… tổ nghề đưa đẩy. Ban đầu Trang không có dự định làm đạo diễn, cũng không thích làm đạo diễn. Hồi vừa quay xong Nụ Hôn Bạc Tỷ, mọi người còn hỏi Trang là có muốn làm đạo diễn tiếp không. Trang trả lời thẳng luôn: Không (cười).
Diễn viên quay xong cảnh của mình thì còn có lúc nghỉ ngơi, chợp mắt cho tỉnh rồi quay tiếp cảnh sau. Đạo diễn thì làm gì có mấy giây phút đó, mọi người nghỉ giải lao là đạo diễn đã chạy đi coi cảnh khác, chuẩn bị cho cảnh tiếp theo rồi. Nhà sản xuất thì nhức đầu với cả ngàn câu chuyện trên phim trường. Diễn viên thì lại có cái áp lực khác. Nhưng cuối cùng, Trang nghĩ là do mình thích. Mình thích thì mình không thấy cực.
Từ những chia sẻ lẫn những gì Thu Trang đã làm, có phải lý trí là thứ giúp chị “vận hành” con đường của mình?
Đúng là cảm xúc thì chỉ mang tính nhất thời. Có khi hôm nay mình còn cảm xúc với chuyện đó, nhưng ngày mai là hết, nhưng lý trí thì đi với mình lâu dài. Khi Trang đã quyết định chọn con đường này, Trang xác định là sẽ đi một đường thôi, bám lấy nghề tới cùng. Nên đúng là ở thời điểm này, Trang đang dùng lý trí nhiều hơn.
Nhưng nói vậy không có nghĩa là bỏ cảm xúc. Phải có cảm xúc thì mình mới làm nghề được. Ví dụ như diễn một nhân vật, nếu Trang không có cảm xúc với nhân vật đó thì không thể diễn nổi. Chỉ là Trang đặt thêm lý trí vào để xử lý những tình huống khó, những lớp tâm lý sao cho hợp và để khán giả thấy, khán giả thích. Đó là phần lý trí.
Năm nay thực sự là một năm cực kỳ rực rỡ của điện ảnh Việt với ít nhất là 10 bộ phim đạt doanh thu trăm tỷ. Với cương vị là một nhà làm phim đã có phim trăm tỷ, góc nhìn của chị như thế nào về “hiện tượng” này?
Riêng năm 2025, Trang thấy điện ảnh Việt Nam phát triển rất rõ. Bây giờ người ta không còn nói nhiều “phim trăm tỷ” nữa, mà câu trend đang là “phim 200 tỷ”. Trang nhớ mang máng từ đầu năm tới giờ đã có khoảng 8 bộ phim đạt doanh thu trên 200 tỷ. Điều đó làm Trang rất mừng, vì đây không phải là thành công của riêng một nhà làm phim nào hết.
Khi có những cột mốc như vậy, tất cả các nhà làm phim đều nhìn vào. Ví dụ như Mưa Đỏ, đạt hơn 700 tỷ, đó là giấc mơ của tất cả những người làm phim. Mà đã dám mơ lớn thì mới dám làm lớn. Chứ nếu không mơ lớn, cứ làm tàn tàn, nhỏ nhỏ hoài thì không bao giờ đi xa được. Chính những bộ phim như vậy tạo động lực để các nhà làm phim làm tốt hơn, chỉn chu hơn, chất lượng hơn.
Từ chính trải nghiệm làm nghề của mình, chị cảm thấy như thế nào về cơ hội dành cho nữ giới trong ngành làm phim ở Việt Nam hiện nay?
Theo Trang, ở giai đoạn đầu làm nghề, nữ diễn viên - nhất là khi còn trẻ - thường có nhiều cơ hội hơn nam. Hồi xưa Trang cũng có quan niệm như vậy: Mình đẹp thì đóng đào, còn không đẹp thì đi đóng hài. Nhưng bây giờ thì khác rồi, hài cũng cần đẹp luôn! Vì vậy Trang mới nhận ra là mình phải thay đổi cách nhìn. Đó là cái nhìn của một người sống đủ lâu trong nghề để thấy được vấn đề và tự điều chỉnh. Nếu tới giờ vẫn giữ suy nghĩ “không đẹp thì đi đóng hài” thì cũ quá rồi.
Hiện tại, Andy (con trai Thu Trang) đang bước vào độ tuổi được xem là khá dễ nổi loạn. Chị và anh Tiến Luật có “bí kíp” gì để trò chuyện cùng con không?
Trang không dám nói có “bí kíp”, chỉ là hai vợ chồng thích nói chuyện với con một cách tự nhiên. Câu chuyện cũng chỉ bâng quơ, kể lại những trải nghiệm của mình hay một chuyện ngoài xã hội.
Trang chỉ để Andy nghe và tự tiếp nhận, không ép hay ra lệnh mà chỉ nói chuyện, chia sẻ thôi. Ví dụ hỏi chuyện hồi xưa, Trang kể với Luật là: “Hồi đó em học có người thích em nè…”, hoặc kể câu chuyện về bạo lực học đường để Andy nghe một cách thụ động. Thường thì Andy cũng tự nhiên kể lại: “Ở trường con á, thầy cô cũng có nói về vấn đề này…”
Nếu được dành một lời đến thế hệ tiếp nối, “thông điệp vũ trụ” của riêng Thu Trang dành cho họ sẽ là gì?
Trang chỉ muốn nói: Khi đã chọn nghề, bạn có yêu nó không. Nếu đã yêu nghề, phải đi đến cùng, phải chịu khó, chịu thử thách ban đầu. Ai cũng vậy, không riêng các bạn đâu. Trang hay những người nổi tiếng khác nhìn lại chặng đường đi đầy máu và nước mắt, tuổi thơ cũng rất dữ dội. Hồi xưa Trang cũng từng nghe câu đó từ một người lớn, nên bây giờ Trang truyền lại cho các bạn: Đa số những người nổi tiếng đi lên đều trải qua máu và nước mắt. Nhìn vậy thì mới thấy mình nhẹ nhàng hơn nhiều.
