Sinh viên Việt Nam khá tự tin với AI
Việt Nam đang được xếp vào nhóm các thị trường có tốc độ thích ứng AI cao, theo nghiên cứu của Pearson và Amazon Web Services (AWS) về năng lực sẵn sàng ứng dụng AI của sinh viên. Nghiên cứu được thực hiện tại 6 thị trường gồm Brazil, Malaysia, Ả Rập Xê Út, Anh, Mỹ và Việt Nam, tập trung vào câu hỏi: Sinh viên đã thực sự sẵn sàng bước vào thị trường lao động khi AI ngày càng xuất hiện trong công việc hay chưa?
Tại Việt Nam, 90% lãnh đạo các trường đại học tham gia khảo sát cho rằng tốc độ thay đổi do AI mang lại tại nơi làm việc đang ở mức “cực nhanh” hoặc “rất nhanh”. Con số này cao hơn 23 điểm phần trăm so với mức trung bình của 6 thị trường. Đáng chú ý, 100% lãnh đạo được khảo sát tin rằng tốc độ thay đổi này sẽ còn tiếp tục tăng trong hai năm tới.
Các trường cũng đang nhanh chóng chuẩn bị cho làn sóng này. Có tới 96% lãnh đạo các trường đại học, cao đẳng được hỏi cho biết đơn vị của mình đang đầu tư vào AI. 84% cho biết thường xuyên kết nối với doanh nghiệp để cập nhật nhu cầu của thị trường lao động. Ở phía sinh viên, hơn 52% tự đánh giá mức độ sẵn sàng của bản thân ở 8-10/10 khi làm việc trong môi trường tích hợp AI. Đây cũng là mức độ tự tin cao nhất trong 6 thị trường được nghiên cứu.
Những con số này cho thấy một bức tranh khá tích cực: AI không còn là câu chuyện xa lạ trong giảng đường, còn sinh viên Việt Nam cũng không thiếu sự tự tin khi nghĩ về tương lai nghề nghiệp cùng công nghệ này.
Biết dùng AI chưa có nghĩa là giỏi AI
Nếu hỏi “Bạn có biết sử dụng AI không?”, nhiều sinh viên hiện nay có thể dễ dàng trả lời là có. Tuy nhiên, doanh nghiệp lại đang đặt một câu hỏi khó hơn: Bạn có thể dùng AI để giải quyết một vấn đề thực tế trong công việc hay không?
Một nhân sự trẻ cần biết lựa chọn công cụ phù hợp, đặt vấn đề đúng, kiểm tra thông tin do AI tạo ra, phân tích dữ liệu, đánh giá kết quả và quan trọng nhất là biết khi nào nên tin AI, khi nào cần tự mình kiểm chứng.
Bên cạnh kỹ năng công nghệ, những kỹ năng tưởng như “không liên quan đến AI” lại ngày càng quan trọng: Tư duy phản biện, sáng tạo, giao tiếp, hợp tác và khả năng giải quyết vấn đề. Đó cũng là lý do khoảng cách giữa “biết dùng công cụ AI” và “biết ứng dụng AI vào công việc” trở thành thách thức mới.
Từ giảng đường đến nơi làm việc: Khoảng cách cần được thu hẹp
Thay vì chỉ học cách sử dụng một công cụ AI cụ thể, sinh viên cần có cơ hội ứng dụng AI vào những tình huống gần với công việc thực tế hơn. Nói cách khác, AI nên là công cụ hỗ trợ con người, chứ không thay thế khả năng suy nghĩ của con người.
Để thu hẹp khoảng cách, nghiên cứu đề xuất nhà trường và doanh nghiệp tăng cường hợp tác. Các trường có thể cập nhật chương trình đào tạo linh hoạt hơn, đưa các bài tập và dự án ứng dụng AI vào quá trình học, đồng thời giúp giảng viên nâng cao năng lực sử dụng AI trong giảng dạy.
Ông Eklavya Bhave, Giám đốc mảng Giáo dục Đại học khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của Pearson, cho rằng tốc độ đầu tư vào AI của Việt Nam đang rất nhanh nhưng tốc độ đó chưa đủ để giải quyết khoảng cách kỹ năng. Theo ông, điều doanh nghiệp cần ở sinh viên tốt nghiệp là khả năng ứng dụng AI vào thực tế và kiểm chứng kết quả một cách cẩn trọng.
Với học sinh, sinh viên đang chuẩn bị cho thị trường lao động, đây có lẽ là điểm đáng chú ý nhất từ nghiên cứu: Không cần chạy theo mọi công cụ AI mới, nhưng cần học cách làm việc cùng AI một cách thông minh.
