Đừng bước vào kỳ thử việc mà không có “kế hoạch”
Trong những ngày đầu thử việc, nhiều bạn dễ mang tâm lý: “Sếp giao gì thì mình làm nấy, miễn hoàn thành là được.” Suy nghĩ này không sai, nhưng sẽ khiến bạn trở nên thụ động, không biết bản thân đang tiến bộ tới đâu và công ty thực sự đánh giá mình dựa trên tiêu chuẩn nào.
Thay vì tự hỏi “Mình cần làm gì?”, hãy chủ động hỏi sếp hoặc người hướng dẫn bằng những câu hỏi mang tính xây dựng như:
- Trong 2 tháng tới, công ty kỳ vọng em đạt được những cột mốc nào?
- Những tiêu chí cụ thể nào sẽ được dùng để đánh giá kết quả thử việc?
- Có công cụ hay kỹ năng chuyên môn nào em nên chủ động học thêm không?
Những câu hỏi này cho thấy bạn là người có tư duy chủ động và cực kỳ nghiêm túc với công việc. Khi đã xác định rõ mục tiêu, hãy chia 60 ngày thử việc thành các "mục tiêu" nhỏ:
- Tuần 1: Tập trung quan sát, làm quen với đồng nghiệp và nhịp vận hành.
- Tuần 2: Bắt đầu tự chủ xử lý các task nhỏ thay vì chờ chỉ tay 5 ngón.
- Tuần 3 - 4: Nỗ lực tạo ra kết quả cụ thể đầu tiên để ghi điểm.
- Tuần 5 - 6: Chủ động xin phản hồi, đánh giá: Mình làm tốt ở đâu, cần cải thiện điều gì?
- Tuần 7 - 8: Nhìn lại hành trình và chuẩn bị cho câu hỏi quyết định: Mình có thực sự muốn ở lại?
Chia sẻ về cách vượt qua giai đoạn này, bạn Minh Anh (22 tuổi, TP.HCM) nhớ lại: “Tháng đầu tiên mình bị ngợp khủng khiếp vì không biết sếp đánh giá dựa trên tiêu chí nào. Đến tuần thứ 3, mình chủ động xin hẹn 15 phút với mentor để hỏi lại toàn bộ KPI. Nhờ đó mà 5 tuần sau mình bám sát mục tiêu và chốt thử việc mượt mà.”
Bạn không cần biến kỳ thử việc thành một dự án quá áp lực với hàng chục mục tiêu “cao siêu”.
Điều quan trọng là sau mỗi vài tuần, bạn có thể nhìn lại và thấy mình đang tiến bộ hơn so với lúc mới bắt đầu. Chẳng hạn như từ chỗ phải hỏi đồng nghiệp từng bước, sau vài tuần bạn đã có thể tự chủ xử lý phần lớn công việc, tự phát hiện nguy cơ trước khi sếp nhắc và biết cách tìm giải pháp khi gặp sự cố mới. Đó là những dấu hiệu cho thấy bạn đang thực sự bắt nhịp với công việc.
Đừng chỉ để công ty “chấm điểm” bạn,
hãy làm điều ngược lại với công ty
Có một sự thật mà các "lính mới" rất dễ bỏ quên khi lần đầu bước chân vào môi trường công sở đó là tìm hiểu về văn hóa của công ty.
- Đồng nghiệp có sẵn sàng giúp người mới không?
- Khi bạn mắc lỗi, sếp sẽ hướng dẫn hay chỉ trích?
- Bạn có thể thoải mái hỏi khi chưa hiểu việc không?
- Giờ giấc thực tế có giống những gì được giới thiệu?
Khánh Linh (25 tuổi, TP.HCM) chia sẻ: “Lúc mới đi làm mình chỉ tập trung làm sao hoàn thành task cho tốt, nhưng sau một thời gian mới nhận ra môi trường và cách mọi người làm việc cũng ảnh hưởng rất nhiều đến việc mình có muốn gắn bó hay không. Có những nơi công việc ổn nhưng cách làm việc không phù hợp với mình thì vẫn rất khó gắn bó lâu dài.”
Thực tế, mỗi người sẽ có một "khẩu vị" làm việc khác nhau. Có bạn thích nhịp sống bận rộn, sẵn sàng ôm nhiều task để thử sức và bứt phá; nhưng cũng có bạn lại cần một công việc có giờ giấc ổn định, quy trình rõ ràng và thời gian nghỉ ngơi được tôn trọng. Vì thế, việc nhận ra mình không hợp với một môi trường không đồng nghĩa với việc công ty đó tệ. Điều quan trọng là bạn hiểu mình cần gì, công ty đang có gì và liệu hai mảnh ghép đó có khớp với nhau không.
Bên cạnh văn hóa, đừng quên “kiểm tra” cả những quyền lợi của mình:
- Mức lương và thời gian thử việc cụ thể là bao nhiêu?
- Điều kiện và KPI để trở thành nhân viên chính thức là gì?
- Có điều khoản cam kết hay đào tạo nào cần đặc biệt lưu ý không?
Những điều này nghe qua có vẻ khô khan, nhưng lại chính là "lá chắn" bảo vệ bạn ngay từ ngày đầu tiên. Thay vì đợi đến khi phát sinh sự cố mới cuống cuồng mở hợp đồng ra đọc, hãy dành thời gian đọc thật kỹ từng điều khoản ngay từ đầu. Có bất kỳ điểm nào chưa rõ, bạn hãy chủ động trao đổi trực tiếp với người phụ trách.
Hiểu rõ mình đang đồng ý với điều gì không chỉ giúp bạn bảo vệ bản thân mà còn là bước đầu tiên để xây dựng tác phong chuyên nghiệp ngay từ những ngày đầu đi làm.
Thời điểm vàng để ra quyết định
Nếu hai tháng thử việc là một cuộc "chấm điểm hai chiều", bạn tuyệt đối không nên chờ đến ngày thứ 60 mới bắt đầu cuống cuồng suy nghĩ về kết quả. Khoảng tuần thứ sáu chính là "thời điểm vàng" để bạn ngồi xuống, mở sổ tay và tự check-in lại toàn bộ hành trình của mình.
Hãy tự hỏi bản thân những câu hỏi thực tế nhất:
- Công việc thực tế có bám sát JD ban đầu? Bạn đã tích lũy thêm kỹ năng mới nào?
- Mỗi sáng mở laptop, bạn thấy hứng thú hay thở dài ngao ngán?
- Sếp có phải người bạn muốn học hỏi? Đồng nghiệp có cho bạn cảm giác thoải mái khi phối hợp?
Thẳng thắn chia sẻ về quyết định “quay xe” sau 2 tháng thử việc, bạn Hoàng Nam (23 tuổi, Cần Thơ) cho biết: “Trong 6 tuần thử việc, mình nhận ra công ty thường xuyên OT không lương đến 10 giờ đêm và văn hóa đổ lỗi khi dự án gãy. Dù sếp đề nghị ký hợp đồng chính thức, mình vẫn từ chối và xin nghỉ đúng quy trình. Thử việc giúp mình nhận ra bản thân cần một môi trường làm việc phải có sự tôn trọng ranh giới cá nhân.”
Lần đầu đi làm vốn nhiều áp lực, cảm giác lúng túng là điều rất đỗi bình thường. Nhưng nếu sau 6 tuần, bạn nhận ra môi trường khiến bạn liên tục phải gượng ép “uốn mình” một cách độc hại, việc cân nhắc rời đi là điều hoàn toàn hợp lý. Bởi thời gian thử việc không phải là “bản cam kết” bắt buộc bạn phải gắn bó với công ty.
Nếu quyết định tiếp tục, bạn nên bước vào giai đoạn nhân viên chính thức với một tâm thế tự tin và lộ trình phát triển rõ ràng. Ngược lại, nếu quyết định dừng lại, hãy chủ động thông báo sớm, trao đổi thẳng thắn và bàn giao mọi thứ một cách chuyên nghiệp. Đừng bao giờ chọn cách "lặn mất tăm" hay biến mất âm thầm chỉ vì nghĩ "dù sao mình cũng mới thử việc". Cách bạn lịch sự khép lại một chặng đường cũng chính là cách bạn định hình giá trị và uy tín nghề nghiệp của bản thân sau này.
Tóm lại, một kỳ thử việc thành công nhất không phải là khi bạn gồng mình bằng mọi giá để công ty gật đầu mà là sau khi khép lại 60 ngày, cả bạn và công ty đều có đủ sự thấu hiểu để mỉm cười đưa ra câu trả lời: "Chúng ta có thực sự thuộc về nhau?".
