Lào Cai: Đề mở về lòng biết ơn và sự thấu hiểu trẻ nhỏ
Đề thi môn Ngữ văn kỳ thi vào lớp 10 THPT năm học 2025 - 2026 của tỉnh Lào Cai sử dụng ngữ liệu “Trên xuất sắc” trích tập truyện ngắn Tiếng đáy của Phạm Sông Hồng. Câu chuyện xoay quanh cách một đứa trẻ tưởng tượng và xây dựng “ngôi nhà” của riêng mình, trong khi người mẹ ban đầu lại nhìn mọi thứ theo tư duy áp đặt của người lớn.
Điểm hay của văn bản nằm ở thông điệp nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: người lớn cần học cách tôn trọng thế giới tuổi thơ, đồng thời nhận ra những hy sinh âm thầm trong gia đình.
Phần nghị luận xã hội yêu cầu học sinh bàn về hiện tượng “sống thiếu lòng biết ơn của một bộ phận người trẻ hiện nay”. Đây là chủ đề quen thuộc nhưng vẫn có tính phân hóa vì học sinh phải biết liên hệ thực tế, phân tích nguyên nhân từ môi trường sống, mạng xã hội và cách ứng xử của giới trẻ hiện đại.
Đề thi được đánh giá không quá khó nhưng khó đạt điểm thật cao nếu bài viết thiếu góc nhìn riêng hoặc cảm xúc chân thành.
Huế: Đậm chất cảm xúc với hình ảnh bà ngoại và tuổi thơ
Nếu đề thi Văn của tỉnh Lào Cai thiên về suy ngẫm đời sống thì đề Văn ở Huế lại mang màu sắc giàu cảm xúc, đúng tinh thần nhẹ nhàng thường thấy của đề thi miền Trung.
Ngữ liệu đọc hiểu là bài thơ Nói với con về bà ngoại của Tuyết Nga. Bài thơ sử dụng hàng loạt hình ảnh mềm mại như “giọt nắng”, “chú mèo nhỏ”, “chú cún còi” để tái hiện thế giới tuổi thơ ngập tràn yêu thương.
Đặc biệt, hai câu thơ:
“Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa” - được nhiều giáo viên đánh giá có sức gợi lớn về sự tiếp nối yêu thương giữa các thế hệ trong gia đình.
Ở phần nghị luận xã hội, đề đặt ra vấn đề “thói quen trì hoãn”. Đây là chủ đề rất gần với học sinh hiện nay, nhất là trong bối cảnh nhiều bạn trẻ dễ rơi vào trạng thái học tập thiếu kế hoạch, phụ thuộc mạng xã hội và mất động lực.
Đề thi Văn của TP Huế không nặng tranh luận mà thiên về khả năng viết giàu cảm xúc, diễn đạt tinh tế và có trải nghiệm thật.
Thái Nguyên: Từ khu vườn tuổi thơ đến câu chuyện giao tiếp thời công nghệ
Trong khi đó, đề Văn vào lớp 10 của Thái Nguyên năm nay tạo sự cân bằng giữa chất văn chương và vấn đề xã hội hiện đại.
Phần đọc hiểu sử dụng đoạn trích trong Những truyện hay viết cho thiếu nhi của Phong Thu với hình ảnh khu vườn quê đầy sức sống. Văn bản gợi cảm giác bình yên, gần gũi và đánh thức ký ức tuổi thơ qua thiên nhiên, cây trái, tình cảm gia đình. Nhiều câu hỏi trong đề không đánh đố mà hướng học sinh tới việc cảm nhận vẻ đẹp của ký ức, quê hương và giá trị đời sống tinh thần.
Đáng chú ý hơn là câu nghị luận xã hội về thực trạng “một bộ phận học sinh ngày càng ngại trò chuyện trực tiếp vì thiết bị công nghệ”. Đây là vấn đề rất thời sự, phản ánh rõ đời sống của giới trẻ hiện nay khi giao tiếp online ngày càng lấn át kết nối ngoài đời thực.
Đề mở ra nhiều góc nhìn: công nghệ không hoàn toàn tiêu cực, nhưng việc lệ thuộc quá mức có thể khiến học sinh giảm khả năng giao tiếp, đồng cảm và xây dựng các mối quan hệ thực tế.
Điểm chung: Giảm học thuộc, tăng trải nghiệm cá nhân
Qua 3 đề thi của tỉnh Thái Nguyên, Lào Cai và TP Huế có thể thấy xu hướng ra đề Ngữ văn thi vào lớp 10 hiện nay đang dịch chuyển khá rõ theo hướng giảm kiểu học thuộc văn mẫu, tăng tính mở và liên hệ thực tế.
Các chủ đề được lựa chọn cũng đều gần gũi với tuổi teen như gia đình, lòng biết ơn, tuổi thơ, trì hoãn hay giao tiếp thời công nghệ. Điều này giúp học sinh có cơ hội bộc lộ quan điểm và cảm xúc thật thay vì viết theo khuôn mẫu cứng nhắc.
