Sự lên ngôi của thước đo năng lực tư duy
Nếu như trước đây, phương pháp học ghi nhớ và tái hiện kiến thức có thể giúp học sinh đạt điểm cao, thì hiện nay, các kỳ thi riêng đã thiết lập một luật chơi mới. Đề thi HSA và V-ACT yêu cầu thí sinh phải sở hữu năng lực tư duy bậc cao, bao gồm khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá dữ liệu thực nghiệm.
Dữ liệu tuyển sinh những năm gần đây cho thấy, tỷ lệ chỉ tiêu xét tuyển bằng điểm ĐGNL tại các trường đại học trọng điểm như Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), Trường Đại học Ngoại thương (FTU)... đang tăng trưởng liên tục. Điều này khẳng định kết quả của các kỳ thi riêng đang trở thành công cụ phân loại thí sinh ưu việt nhất hiện nay.
Thay vì tâm lý lo ngại, giới chuyên môn nhận định học sinh nên tận dụng các kỳ thi này như một chiến lược đa dạng hóa cơ hội, giảm thiểu rủi ro của việc bỏ trứng vào một giỏ trong kỳ thi tốt nghiệp.
HSA 2025: Vùng đệm 100 điểm và sự phân hóa khốc liệt
Xét về quy mô, kỳ thi HSA ghi nhận mức tăng trưởng thí sinh từ 15-25% mỗi năm, phản ánh nhu cầu rất lớn của xã hội. Tuy nhiên, số lượng tăng đồng nghĩa với mức độ cạnh tranh tại phân khúc điểm khá, giỏi trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.
Theo báo cáo phổ điểm năm 2025, điểm trung bình toàn đợt đạt 78,8/150, với điểm trung vị xấp xỉ 78. Mặc dù phổ điểm có xu hướng phân phối chuẩn, nhưng sự phân hóa tại các mốc điểm quan trọng là rất lớn. Cụ thể, chỉ khoảng 23-24% thí sinh đạt trên 90 điểm và chưa đến 10% chạm mốc 100 điểm. Đặc biệt, nhóm thí sinh đạt từ 105 điểm - ngưỡng an toàn để xét tuyển vào các ngành hot, chỉ chiếm vỏn vẹn 4%.
Khoảng cách từ 90 đến 100 điểm tuy ngắn về mặt con số nhưng lại là vực thẳm về trình độ, nơi hơn 80% thí sinh bị bỏ lại. Đây chính là vùng tử thần phân định rõ nét giữa tư duy xử lý thông tin tốc độ cao và thói quen làm bài theo khuôn mẫu.
Về cấu trúc, bài thi HSA 2025 thi trên máy tính bao gồm 3 phần: Tư duy định lượng (Toán học), Tư duy định tính (Ngữ văn - Ngôn ngữ) và Khoa học hoặc Tiếng Anh (Tự chọn). Việc đưa Tiếng Anh vào môn tự chọn là bước đi chiến lược, bám sát tinh thần định hướng nghề nghiệp của Chương trình GDPT 2018.
V-ACT 2025: Sự ổn định của cấu trúc và tính phân loại đỉnh cao
Tại khu vực phía Nam, kỳ thi V-ACT tiếp tục khẳng định vị thế với hơn 107.000 thí sinh dự thi tăng gấp 21 lần so với năm 2018 và được hơn 100 trường đại học, cao đẳng sử dụng kết quả.
Phổ điểm V-ACT 2025 mang dạng hình chuông cân đối với điểm trung bình 662,78 và độ lệch chuẩn 159,70. Điều này cho thấy đề thi có độ tin cậy cao, phân loại thí sinh hiệu quả trải dài từ mức 120 đến 1.122 điểm.
Tương tự như HSA, nhóm thí sinh đạt điểm xuất sắc trên 900 điểm tại V-ACT chiếm tỷ lệ nhỏ, và nhóm trên 1.000 điểm thuộc diện rất hiếm. Cấu trúc đề thi 120 câu hỏi bao gồm Sử dụng ngôn ngữ, Toán học - Tư duy logic - Phân tích số liệu và Giải quyết vấn đề, tập trung đánh giá năng lực suy luận cốt lõi thay vì kiểm tra khả năng tính toán phức tạp.
Chiến lược ôn luyện cho thế hệ học sinh 2K8
Để chinh phục các kỳ thi năng lực trong bối cảnh mới, các chuyên gia giáo dục khuyến nghị học sinh cần xây dựng lộ trình ôn tập khoa học:
- Đánh giá năng lực thực tế: Bắt đầu bằng các bài thi thử chuẩn hóa để xác định điểm mạnh, điểm yếu và lựa chọn bài thi phù hợp (HSA hay V-ACT).
- Thiết lập mục tiêu định lượng: Xác định rõ ngưỡng điểm sàn của trường mục tiêu (Ví dụ: Bách Khoa TP.HCM cần 800+ V-ACT) để xây dựng kế hoạch khả thi.
- Chiến thuật lấp lỗ hổng: Tập trung cải thiện các kỹ năng còn yếu (như đọc hiểu, phân tích số liệu) thay vì học dàn trải.
- Rèn luyện áp lực thời gian: Thực hành giải đề trong khung thời gian thực (195 phút với HSA hoặc 150 phút với V-ACT) để tối ưu hóa tốc độ và độ chính xác.
SSStudy: Giải pháp luyện thi năng lực toàn diện và chuyên sâu
Trước yêu cầu ngày càng cao của các kỳ thi riêng, Hệ thống Giáo dục SSStudy được định vị là đơn vị tiên phong cung cấp giải pháp luyện thi chuyên sâu cho cả hai kỳ thi HSA và V-ACT.
Khác biệt với các mô hình luyện thi truyền thống, SSStudy không dạy lại kiến thức THPT một cách cơ học. Thay vào đó, chương trình đào tạo tại đây tập trung vào việc kiến tạo tư duy cốt lõi: Kỹ năng xử lý dữ liệu, tư duy đọc hiểu ngữ cảnh và chiến thuật làm bài tối ưu. Các khóa học được thiết kế bám sát cấu trúc đề thi và xu hướng ra đề mới nhất, giúp học sinh không chỉ đạt mốc điểm an toàn mà còn hướng tới mục tiêu bứt phá 100+ HSA hoặc 900+ V-ACT.
Với hệ thống bài giảng bài bản và công cụ phân tích lỗi sai chuyên sâu, SSStudy đang là sự lựa chọn chiến lược cho học sinh lớp 12 mong muốn sở hữu lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua vào các trường đại học hàng đầu.
