Những Ô Cửa Gió Lộng: Vùng trời đầy hoài niệm về Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ

Với các thế hệ học sinh, nữ sĩ Xuân Quỳnh không hề xa lạ khi các tác phẩm của bà như Chuyện cổ tích về loài người, Tiếng gà trưa, Sóng được lựa chọn để dạy và học trong chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn.

Ngoài ra, các đoạn trích nằm trong tác phẩm của Xuân Quỳnh còn được dùng làm ngữ liệu thi môn Ngữ văn trong nhiều kỳ thi lớn nhỏ. Có một điều không phải ai cũng biết: Nữ sĩ Xuân Quỳnh chỉ được học đến lớp 4, nhưng bà đã kiên trì tự học. Không chỉ giỏi thơ văn, Xuân Quỳnh còn biết nói tiếng Pháp và còn dịch thơ tiếng Pháp.

Những câu chuyện nhỏ về Xuân Quỳnh cùng người bạn đời Lưu Quang Vũ và gia đình nhỏ đã được tác giả Lưu Tuấn Anh - con trai của Xuân Quỳnh - ghi lại trong cuốn sách Những Ô Cửa Gió Lộng. Tác giả Lưu Tuấn Anh đã dành gần 10 năm để hồi tưởng, sắp xếp để hoàn thành cuốn sách này, với những câu chuyện về mẹ Xuân Quỳnh, về dượng Lưu Quang Vũ, bé Mí - Quỳnh Thơ, bố Lưu Tuấn và em Kít - Lưu Minh Vũ.

Những Ô Cửa Gió Lộng đã được trao giải B - Giải thưởng Sách Quốc gia 2025 và hơn cả là sự yêu mến của đông đảo độc giả, những người yêu mến Xuân Quỳnh, Lưu Quang Vũ và gia đình.

Với Những Ô Cửa Gió Lộng, người đọc như được xem một cuốn phim hoài niệm, giàu cảm xúc, sống động hơn bất kỳ trang tiểu sử văn học nào. Ở đó, chúng ta bắt gặp một Xuân Quỳnh nhiều trăn trở, nhiều suy tư, với ý chí mạnh mẽ và tình yêu thương con người, con vật, cỏ cây hoa lá. Chính tác giả Lưu Tuấn Anh thừa nhận: “Tình yêu là bài học làm người lớn nhất mẹ đã dạy tôi, và tình yêu cũng là di sản lớn nhất mà bà để lại”.

Trong cuộc gặp gỡ của những người yêu mến Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ vừa qua tại NXB Kim Đồng, Những Ô Cửa Gió Lộng được người đọc đánh giá là cuốn sách “xúc động”, “nhẹ nhàng”, “đầy ắp tình yêu”, “có tính giáo dục gia đình”…

Tác giả Lưu Tuấn Anh chia sẻ: “Hài hước và mạnh mẽ, như cảm nhận của nhiều người, chỉ là những nét tính cách bên ngoài của mẹ tôi. Ẩn sâu bên trong bà là một tâm hồn đa cảm, đầy trắc ẩn.”

Anh cũng cho biết nhiều bài thơ và truyện thiếu nhi của Xuân Quỳnh xuất phát từ lòng trắc ẩn gắn với các hoàn cảnh đời thật, như bài thơ Chuồn chuồn báo bão hay truyện ngắn Bà bán bỏng cổng trường tôi có bóng dáng của bà nội anh Lưu Tuấn Anh.

Trong ký ức của anh Lưu Tuấn Anh, gia đình của Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ đều không ủng hộ họ lấy nhau, một phần vì Xuân Quỳnh hơn tuổi Lưu Quang Vũ, lại có chồng và có con rồi. Lưu Quang Vũ ngoài việc trẻ hơn, cũng đã có gia đình và con riêng, thậm chí còn bị coi là “vô công rồi nghề”. Sau khi lấy nhau, Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ đã trải qua giai đoạn khó khăn và thiếu thốn, cơm không đủ ăn, chỉ có một chiếc xe đạp cũ duy nhất của Xuân Quỳnh.

Khó khăn là vậy, nhưng Xuân Quỳnh nhìn thấy được tiềm năng của Lưu Quang Vũ. Rồi Lưu Quang Vũ bước chân vào sân khấu kịch, từ đây cuộc đời ông sang trang mới khi vở kịch đầu tay Sống mãi tuổi 17 và nhiều tác phẩm kế tiếp liên tục thành công. Khi đó, bạn bè văn chương, thơ ca, nghệ sĩ, thường tụ tập tại nhà Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ, ghi dấu một thời kì vàng son.

Nói về Lưu Quang Vũ, tác giả Lưu Tuấn Anh kể ông là người rộng rãi, thích chiều vợ chiều con. Từ những ngày nghèo túng, khi có khoản nhuận bút nhỏ thôi là ông kéo cả nhà đi ăn phở, khoái trá ngắm vợ con vui, dù một bữa như vậy là tiêu sạch tiền nhuận bút nhưng dượng Vũ không hề đắn đo.

Bên cạnh đó, những chia sẻ xúc động nhất của tác giả Lưu Tuấn Anh được dành cho những người em của mình là Lưu Minh Vũ và Quỳnh Thơ. Lưu Minh Vũ được tác giả nhắc đến là người em “tuy không phải ruột thịt mà còn hơn cả ruột thịt”. Quỳnh Thơ (bé Mí) được người anh cả khen nức nở là một đứa trẻ với trí thông minh khác thường, học gì cũng nhanh và nhàn nhã, dù là vẽ tranh hay chơi guitar đều rất có năng khiếu.

Gói gọn trong 181 trang sách, những lát cắt nhỏ trong Những Ô Cửa Gió Lộng vừa sinh động, vừa hấp dẫn sẽ phần nào tiếp thêm cảm hứng cho người đọc tiếp cận với kho tàng di sản gồm các tác phẩm thơ - văn - kịch của hai vợ chồng Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ. Để rồi khi khép lại trang cuối cùng, điều đọng lại là lòng cảm mến với hai nghệ sĩ đã hóa mây xanh và thêm trân trọng những tác phẩm họ để lại cho đời.