Nổ mỏ than ở Trung Quốc: Khí nào có thể gây nổ và vì sao nguy hiểm vẫn còn?

Ít nhất 90 người đã thiệt mạng sau vụ nổ khí tại mỏ than Liushenyu ở tỉnh Sơn Tây, phía Bắc Trung Quốc vào tối 22/5, theo CCTV, thông tin được đăng trên Sky News.

Trước đó, Xinhua đưa tin rằng hàng chục người bị mắc kẹt dưới lòng đất trong khi nồng độ khí carbon monoxide được thấy là "vượt giới hạn".

Nhưng dù khí carbon monoxide (CO) được đề cập, nó lại thường không phải là khí gây nổ trong những vụ tai nạn hầm mỏ thế này.

Đây là video một số hình ảnh về công tác cứu hộ (số người thiệt mạng lúc đó được xác định là 82 người, sau đó con số mới tăng lên thành 90):

Khí nào thường gây nổ trong mỏ than?

Trong các vụ tai nạn hầm mỏ trên thế giới, loại khí thường liên quan đến các vụ nổ là khí methane (CH₄).

Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), khí methane trong các mỏ than được tạo ra cùng lúc với quá trình hình thành than. Khí này được giải phóng từ than và các tầng đá xung quanh trong hoạt động khai thác mỏ.

Khí methane trong mỏ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do tính dễ cháy nổ khi trộn lẫn với không khí, theo EPA.

Khi nồng độ methane trong không khí đạt mức nhất định và gặp nguồn phát tia lửa (ví dụ từ máy móc, ma sát…), nó có thể gây nổ mạnh.

Nhiều thảm họa mỏ than lớn từng được xác định có liên quan đến methane, như vụ nổ mỏ ở Hắc Long Giang (Trung Quốc) năm 2009, hay vụ nổ mỏ than Upper Big Branch ở Mỹ năm 2010…

Vậy khí CO có phải là nguyên nhân gây nổ?

Khí CO (carbon monoxide) được nhắc đến là có nồng độ vượt giới hạn an toàn ở mỏ than vừa xảy ra tai nạn tại Trung Quốc, nhưng đây thường không phải là nguyên nhân gây nổ.

Thay vào đó, CO thường là sản phẩm sinh ra trong vụ nổ hoặc vụ cháy.

Theo Cơ quan An toàn và Sức khỏe Tài nguyên Queensland (RSHQ, Australia), CO được hình thành trong quá trình đốt cháy không hoàn toàn bất kỳ vật liệu chứa carbon nào và luôn hiện diện gần các đám cháy than.

CO là loại khí không màu, không mùi, không vị nhưng được công nhận là loại khí độc nguy hiểm nhất trong các mỏ than vì con người có thể hít phải mà không nhận ra, theo RSHQ.

Vì sao nguy hiểm vẫn còn sau vụ nổ?

Ngay cả khi vụ nổ đã qua, môi trường trong hầm mỏ vẫn có thể rất nguy hiểm do khí CO tích tụ, lượng oxy giảm và nguy cơ cháy ngầm tiếp diễn.

Những người được cứu ra từ hầm mỏ bị cháy nổ vẫn có thể gặp nguy hiểm do đã hít phải khí CO.

Điều này khiến công tác cứu hộ trở nên phức tạp, và cũng là lý do vì sao các vụ tai nạn mỏ than thường không chỉ nguy hiểm ở thời điểm xảy ra vụ nổ, mà còn kéo dài.

Về vụ nổ ở mỏ than Liushenyu, Chủ tịch Tập Cận Bình đã yêu cầu điều tra kỹ nguyên nhân tai nạn và nghiêm khắc truy cứu trách nhiệm theo pháp luật.