Đề khảo sát Ngữ văn lớp 12 của Hà Nội: Câu hỏi mở tăng nhưng văn bản khá dài

Cấu trúc đề quen thuộc, bám sát định hướng thi tốt nghiệp

Đề thi gồm hai phần chính: Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm), tương tự cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT hiện nay.

Ở phần đọc hiểu, học sinh làm việc với văn bản nghị luận “Những thách thức của toàn cầu hóa đối với bảo tồn văn hóa” của Bùi Hoài Sơn. Văn bản đề cập đến sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai, ảnh hưởng của mạng xã hội và nguy cơ đứt gãy trong truyền thừa các giá trị truyền thống.

Các câu hỏi được thiết kế theo mức độ tăng dần từ nhận biết, thông hiểu đến phân tích và vận dụng. Đáng chú ý, câu hỏi cuối yêu cầu học sinh đề xuất thêm một “thách thức thứ tư” đối với việc bảo tồn văn hóa trong bối cảnh hiện nay.

Phần viết gồm hai câu: Đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 200 chữ bàn về sự đứt gãy trong truyền thừa các giá trị truyền thống giữa các thế hệ, và bài nghị luận văn học khoảng 600 chữ phân tích bài thơ “Những đứa trẻ chơi trước cửa đền” của nhà thơ Thi Hoàng.

Văn bản đọc hiểu dài, một số câu hỏi mang tính học thuật

Một điểm được nhiều học sinh cũng như giáo viên nhắc đến là độ dài của văn bản đọc hiểu. Văn bản gồm nhiều đoạn và đề cập đồng thời các vấn đề như toàn cầu hóa, sản phẩm văn hóa ngoại lai, truyền thông số và sự đứt gãy văn hóa giữa các thế hệ.

Nhiều câu văn chứa các khái niệm mang tính học thuật như “hệ sinh thái số”, “chiến lược lan tỏa hiện đại” hay “dòng chảy chủ lưu của mạng xã hội”, khiến học sinh phải dành nhiều thời gian để đọc và xử lý thông tin.

Bên cạnh đó, một số câu hỏi đọc hiểu mang tính lý thuyết khá rõ, chẳng hạn yêu cầu phân tích sự phù hợp giữa vấn đề nghị luận với hệ thống luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong văn bản. Theo giáo viên, dạng câu hỏi này dễ khiến học sinh trả lời theo khuôn mẫu nếu không nắm chắc kỹ năng làm văn.

Bài thơ nghị luận văn học tương đối khó tiếp cận

Ở phần nghị luận văn học, bài thơ “Những đứa trẻ chơi trước cửa đền” của Thi Hoàng được đánh giá là không quá quen thuộc với học sinh.

Bài thơ sử dụng nhiều hình ảnh mang tính liên tưởng và tượng trưng, gắn với không gian văn hóa truyền thống như đền, khói hương, hoàng hôn. Ngôn ngữ thơ giàu cảm xúc nhưng không trực tiếp, đòi hỏi người đọc phải cảm nhận và suy luận.

Dạng văn bản này có thể tạo sự phân hóa khá rõ năng lực học sinh: những học sinh có khả năng cảm thụ tốt sẽ phân tích được chiều sâu ý nghĩa, trong khi học sinh trung bình có thể gặp khó khăn.

Nhìn chung, đề khảo sát Ngữ văn của Hà Nội năm nay được đánh giá ở mức trung bình - khá, bám sát định hướng kiểm tra năng lực, nhưng vẫn còn một số điểm như văn bản đọc hiểu khá dài và bài thơ nghị luận văn học tương đối khó với học sinh phổ thông.