Ngày 8/3 là dịp vai trò của phụ nữ được nhấn mạnh. Nhưng thực ra, vai trò của nữ giới trong cuộc sống hằng ngày là vô cùng lớn, mà "hằng ngày" ở đây có thể được thấy trước hết qua những công việc trong gia đình.
Có một cụm từ chính thức cho những việc như nấu ăn, dọn dẹp, giặt giũ, chăm sóc con cái hoặc người thân…, đó là "lao động chăm sóc không lương" (unpaid care work), thường được các cơ quan, tổ chức lớn như UNDP sử dụng. Còn ở Việt Nam chúng ta hay gọi ngắn gọn là "việc nhà".
Trung bình toàn cầu, nữ giới thực hiện 76% trong tổng thời gian làm việc nhà, nhiều gấp 3 lần nam giới, theo UNDP. Còn một báo cáo của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 2022 cho biết nữ giới ở châu Á - Thái Bình Dương dành trung bình khoảng 4 giờ 20 phút mỗi ngày cho việc nhà. Tại Việt Nam, phụ nữ dành trung bình gần 3 giờ/ngày để làm việc nhà, theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), được đăng trên trang aFamily năm 2023.
Vậy những việc nhà mà nữ giới làm mỗi ngày nếu tính ra tiền thì sẽ trị giá bao nhiêu?
Có một cách tính thế này: Tại các thành phố lớn ở Việt Nam, nếu trả lương cho một người bên ngoài gia đình để làm các việc nhà như trên, thì mức lương phổ biến thường là 7 - 13 triệu đồng/tháng, chưa kể các dịch vụ đặc biệt như trông trẻ hoặc chăm sóc người già. Tức là, nếu một phụ nữ làm phần lớn việc nhà thì giá trị công việc của họ có thể là khoảng 10 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn.
Cũng có một cách tính khác: 3 giờ dành cho việc nhà mỗi ngày tức là một tháng khoảng 90 giờ (vì nữ giới thường làm việc nhà hằng ngày chứ không nghỉ cuối tuần). Mà mức thu nhập bình quân của người lao động Việt Nam là khoảng 8,3 triệu đồng/tháng, theo báo Tuổi Trẻ vào khoảng cuối năm 2025, tức khoảng 47.000 đồng/giờ (tạm tính là một tuần làm việc 5 ngày, mỗi ngày 8 giờ). Như vậy, 90 tiếng để làm việc nhà mỗi tháng có giá trị trung bình khoảng 4,3 triệu đồng/tháng.
Ước tính giá trị như vậy không phải để so đo tính toán, bởi việc nhà không của riêng ai, mỗi gia đình có cách chia sẻ công việc phù hợp riêng, mỗi người cùng góp công góp sức - mà như thế mới gọi là gia đình. Nhưng việc ước tính cũng là để thấy trong mỗi gia đình, có những sự đóng góp âm thầm nhưng cực kỳ quan trọng, tạo nên từng bữa ăn giấc ngủ cho các thành viên.
Và dù tạm ước tính như vậy, nhưng giá trị của "việc nhà" trên thực tế còn lớn hơn rất nhiều. Bởi bên cạnh công sức và thời gian, "việc nhà" còn gắn với sự chăm sóc, quan tâm và tình cảm dành cho gia đình. Vì vậy, về khía cạnh kinh tế thì phần "công việc không lương" mà nhiều người bà, người mẹ thường thực hiện mỗi ngày có thể được tính thành con số, nhưng theo tất cả các khía cạnh còn lại, thì những việc đó thực ra là vô giá.