Mạng xã hội - kênh chia sẻ kiến thức hữu ích
Dự thảo sửa đổi Nghị định 147/2024 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet đề xuất trẻ dưới 16 tuổi sẽ không được tự đăng ký tài khoản mạng xã hội. Việc đăng ký phải do cha mẹ hoặc người giám hộ thực hiện; đồng thời phụ huynh sẽ giám sát thời gian sử dụng, nội dung và hoạt động của con trên nền tảng.
Ngay khi đề xuất sửa đổi dự thảo được lên sóng, nhiều bạn học sinh cũng đã bày tỏ quan điểm. Với Thảo Tâm (Lớp 11 Chuyên Văn, trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, TP.HCM), mạng xã hội là một nguồn học liệu cực kỳ tiết kiệm và dễ tiếp cận. Bạn có thể dễ dàng truy cập vào kênh của các tổ chức uy tín để đọc các đầu sách điện tử (ebook) chất lượng cao được chia sẻ miễn phí. Thêm vào đó, mạng xã hội còn là "cứu cánh" cho mùa thi chuyển cấp.
Hiện nay có rất nhiều khóa học luyện thi, các thầy cô chuyên ôn luyện cho các kỳ thi chuyển cấp, thi học sinh giỏi sẽ phát trực tiếp (livestream) buổi dạy học ngay trên hai nền tảng mạng xã hội quốc dân là Facebook hoặc TikTok. Bạn Thảo Tâm chia sẻ thêm về sự tiện lợi “10 điểm không có nhưng” của hình thức học trực tuyến trên mạng xã hội: “Thầy cô vẫn cung cấp tài liệu và giao bài tập đầy đủ không khác gì học trên lớp, trong khi gia đình lại tiết kiệm được thời gian và công sức đưa đón so với đi học thêm."
Đồng tình với quan điểm trên, bạn Mai Hương (Lớp 9B2, trường Phổ thông Liên cấp Vinschool Central Park) thẳng thắn thừa nhận dù bản thân đôi khi rất dễ bị xao nhãng bởi những thông báo từ các ứng dụng mạng xã hội dẫn đến việc giảm tập trung khi học; tuy nhiên, nền tảng số là công cụ không thể thiếu để học sinh cấp Hai, cấp Ba có thể tham gia các dự án ngoại khóa, thiện nguyện, tình nguyện và lan tỏa thông điệp, chia sẻ câu chuyện cá nhân để truyền cảm hứng và kêu gọi sự tham gia đến gần hơn với cộng đồng học sinh. Dù có thể mượn tài khoản mạng xã hội của phụ huynh để truyền tải thông cho các dự án, bạn Mai Hương cho rằng: “Việc phải thông qua tài khoản mạng xã hội không phải chính chủ khó có thể thể hiện được trọn vẹn những thông điệp mà các bạn muốn gửi gắm đến đối tượng bạn đọc trẻ."
Hạn chế như thế nào để sử dụng MXH hiệu quả hơn?
Bên cạnh nhiều ý kiến phản đối, bạn Nhật Hậu (Lớp 11A14, trường THPT Tam Phú, TP.HCM) cho rằng nếu dự thảo được thông qua, phần nào sẽ hạn chế việc nhiều bạn trẻ “nghiện” mạng xã hội cũng như ngăn chặn các bạn tiếp cận với các nội dung không phù hợp với lứa tuổi.
Mặt khác, dù phần lớn các nền tảng mạng xã hội hiện nay có quy định về độ tuổi truy cập nhưng nhiều bạn vẫn có tài khoản bằng cách khai gian tuổi. Chính vì vậy, bạn bộc bạch “cũng không nên cấm hẳn việc tiếp xúc và dùng mạng xã hội mà chỉ nên hạn chế một phần”. Cũng như nên đi kèm với các giải pháp phù hợp giải quyết được các nhu cầu học tập và giải trí thay thế cho tween và teen.
Gen Alpha hiến kế kiến tạo không gian mạng phù hợp lứa tuổi
Thế hệ Alpha sinh ra và lớn lên cùng công nghệ và nền tảng số, do đó các bạn cũng có những góc nhìn riêng về việc làm thế nào để tự bảo vệ mình.
Bạn Bảo Châu (học sinh trường THCS Vũng Tàu, TP.HCM) chỉ ra rằng một lệnh cấm triệt để có thể mang lại hiệu ứng ngược. Việc cấm đối với độ tuổi đang phát triển, vốn có cá tính mạnh sẽ dễ nảy sinh tâm lý chống đối. Khi đó, rất dễ kéo theo những hệ lụy như sử dụng lén lút, mượn tài khoản mạng xã hội của người đủ tuổi, hay thậm chí khiến gia đình mất đi hoàn toàn khả năng giám sát.
Thay vào đó, các quy định nên hướng tới mục tiêu kép sao cho vừa bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, vừa tạo môi trường để các bạn được trang bị kỹ năng tự vệ số. “Các buổi sinh hoạt về an toàn mạng do nhà trường tổ chức chính là một trong những cách giải quyết vấn đề và khá cần thiết để học sinh chủ động nhận diện và xử lý nội dung độc hại", Bảo Châu đề xuất.
Để hiện thực hóa một không gian mạng an toàn cho các bạn trẻ, Gen Alpha có thể bắt đầu từ những quy tắc nhỏ ngay trong chính gia đình mình. Đăng Khôi (học sinh trường THCS Nguyễn Hữu Thọ, TP.HCM) bật mí bí kíp rèn luyện thói quen sử dụng công nghệ thông minh. Bạn luôn chủ động “giao kèo” rõ ràng với bố mẹ về mục đích mượn điện thoại, dù là để làm bài tập trên hệ thống học tập LMS hay để giải trí.
“Bạn có thể thiết lập tính năng kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại (Screen Time) từ 45-60 phút thông qua chức năng khóa sinh trắc học (nhận diện khuôn mặt, cảm biến vân tay)”. Việc kiểm duyệt ứng dụng và thời gian sử dụng sẽ giúp các bạn có thói quen sử dụng thiết bị điện tử hợp lý. Khi được hỏi về không gian số lý tưởng cho teen và tween, cậu bạn cũng có quan điểm: "Đó sẽ là nơi không có nội dung độc hại, hạn chế rage bait (nội dung câu tương tác bằng sự tức giận) và đặc biệt là chính người sử dụng - các bạn Gen Alpha không để bản thân bị thuật toán của mạng xã hội dẫn dắt."