Mùa Thu đọc sách về Hà Nội: Đọc để thêm yêu từng góc phố, từng con đường

Những năm gần đây, mùa Thu Hà Nội còn có thêm một “đặc sản” là Hội sách, thường được tổ chức vào tháng 10. Giữa rất nhiều chủ đề được độc giả tìm đọc, sách về Hà Nội luôn nhận được nhiều sự quan tâm.

Nói đến sách về Hà Nội xưa, nhất định phải kể tới Hà Nội băm sáu phố phường của cây bút gạo cội Thạch Lam; Phố phường Hà Nội xưa và Hà Nội thanh lịch của tác giả Hoàng Đạo Thúy; Cổ tích và thắng cảnh Hà Nội của tác giả Doãn Kế Thiện. Nhà văn Tô Hoài có hẳn một chùm sách: Thành phố, gương mặt, con người; Giữ gìn 36 phố phường; Chuyện cũ Hà Nội.

Ngoài ra, artbook Phố cổ Hà Nội - Kí họa & hồi ức, Ấn tượng Hà Nội - Từ kí họa những công trình thời Pháp của nhóm Kí họa đô thị Hà Nội (Urban Sketchers Hanoi) thực hiện cũng là tác phẩm phác họa chân dung Thủ đô với nhiều hồi ức đáng giá.

Trong buổi Trò chuyện: Hà Nội - Thành phố, gương mặt, con người diễn ra tối 3/10 tại sân khấu Hội sách Hà Nội 2026, với sự dẫn dắt của nhà văn Nguyễn Trương Quý, Tiến sĩ văn học Đỗ Thanh Nga và Kiến trúc sư Trần Thị Thanh Thủy đã có những chia sẻ về Hà Nội qua những lăng kính khác nhau.

Trải qua hơn một nghìn năm tuổi, Hà Nội mang trong mình bản sắc và kí ức cộng đồng phong phú, sống động. Mỗi thế hệ quan sát, ghi chép, kể lại và trao truyền những câu chuyện về thành phố của mình. Qua ngòi bút của các nhà văn, nét kí họa của các kiến trúc sư - họa sĩ, ký ức của những gia đình sống nhiều thế hệ, của du khách và dân ngụ cư… tạo nên một Hà Nội đa sắc màu. Cũng vì thế, không có một Hà Nội giống nhau trong kí ức của tất cả mọi người.

Để hiểu về bản sắc và kí ức cộng đồng của Thủ đô, Tiến sĩ văn học Đỗ Thanh Nga gợi ý độc giả tìm đọc 3 cuốn sách: Phố phường Hà Nội xưa, Hà Nội thanh lịch (Hoàng Đạo Thúy); Cổ tích và thắng cảnh Hà Nội (Doãn Kế Thiện).

Qua ba cuốn sách này, độc giả không chỉ hiểu thêm về dáng dấp Hà Nội qua các triều đại mà còn biết thêm về lịch sử không gian địa lý, về những công trình kiến trúc đặc trưng, về những không gian từng là ấp trại, làng, nay đã biến đổi ra sao. Điểm thú vị là các dấu tích lịch sử được gắn với những câu chuyện bằng giọng văn hấp dẫn, khiến từng trang sách không hề khô khan.

Còn trong Hà Nội băm sáu phố phường của Thạch Lam, Hà Nội hiện lên như một bức tranh lụa mỏng manh. Dù ngày nay khẩu vị của người Hà Nội đã khác xưa, nhưng qua ngòi bút của Thạch Lam, những trang viết của ông về văn hoá ẩm thực ở đất Kinh kỳ trong giai đoạn đầu thế kỉ XX vẫn đầy tinh tế, cho thấy sự “sành” của người Thủ đô.

Nói về cuốn sách này, nhà văn Khái Hưng từng nhận định: “Thạch Lam thể hiện tình yêu với Hà Nội qua cuốn “Hà Nội băm sáu phố phường" là một thứ tình yêu vừa trầm mặc, nhưng dịu dàng, đằm thắm, sâu sắc”.

Hai cuốn sách Phố cổ Hà Nội - Kí họa & hồi ức và Ấn tượng Hà Nội - Từ kí họa những công trình thời Pháp do nhóm tác giả Kí họa đô thị Hà Nội thực hiện mang đến một cách tiếp cận mới khi kể về dáng dấp Hà Nội qua các kí họa của nhiều tác giả không chuyên. Sau 10 năm hoạt động, nhóm Kí họa đô thị Hà Nội có hơn 26K thành viên, từ những em bé chưa biết viết đến các bạn học sinh - sinh viên, nhân viên văn phòng, kiến trúc sư, họa sĩ, hưu trí…, tất cả đều có chung tình yêu tha thiết với thành phố nghìn năm tuổi.

KTS. Trần Thị Thanh Thủy - đại diện nhóm tác giả Kí họa đô thị Hà Nội nhận định Hà Nội đẹp nhờ sự chồng lớp của lịch sử, của đời sống văn hóa và xã hội. Nơi ấy có những phố nghề, làng trong phố, cây xanh mặt nước, những khu tập thể cũ, quán trà đá vỉa hè, những gánh hàng trên phố…, kết hợp cùng với yếu tố con người, lối sống và văn hoá đã tạo nên bản sắc riêng của Hà Nội.

Từ những buổi chiều Chủ nhật cùng nhau vẽ trên những con phố, các thành viên của Kí hoạ đô thị Hà Nội đã cùng góp tay vào dự án artbook. Với Phố cổ Hà Nội - Kí họa & hồi ức, cuốn sách này còn ghi lại câu chuyện của những con người gắn bó với phố cổ, kể lại chuyện xưa đầy bâng khuâng về ngõ Phất Lộc, phố Hàng Bông, phố Lý Quốc Sư… khiến người đọc hoài niệm, hiểu hơn về những góc khuất trong lòng thành phố.

Trước dòng chảy đầy biến động, thành phố thay da đổi thịt mỗi ngày, nhưng ký ức về đô thị vẫn luôn được lưu lại, bằng những bức ảnh, bằng những cuốn sách, tranh kí họa… chờ bạn lật giở để thêm yêu từng góc phố, từng con đường, và rồi từ đó viết tiếp ký ức về Hà Nội bằng ngôn từ của chính mình. Đi hội sách, nhớ mua sách về Hà Nội nha!