PGS.TS Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, cho biết El Nino là hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt tại khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương, thường kéo dài từ 8-12 tháng, chu kỳ khoảng 3-4 năm.
Từ đầu năm 2026 đến nay, các cơ quan khí tượng liên tục duy trì nhận định về khả năng hình thành El Nino vào giai đoạn cuối năm. Những cập nhật mới nhất cho thấy xác suất xảy ra hiện tượng này đã tăng lên khoảng 70-80% và có thể kéo dài sang năm 2027.
Đáng lưu ý, phần lớn các mô hình dự báo hiện nghiêng về kịch bản El Nino đạt cường độ mạnh, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 ở mức tương đương các giai đoạn 1982 - 1983, 1997 - 1998 và 2015 - 2016, khi chỉ số Oceanic Nino Index vượt +2,0°C và gây ra nhiều biến động khí hậu toàn cầu.
Tuy nhiên, ông Mai Văn Khiêm cũng nhấn mạnh, hiện chỉ có một số ít mô hình đưa ra kịch bản cực đoan vượt kỷ lục trước đây: “Ở thời điểm hiện tại, còn quá sớm để khẳng định khả năng xuất hiện "siêu El Nino". Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật trong thời gian tới”.
Theo phân tích, trong thời kỳ El Nino, nhiều khu vực như Đông Nam Á, Ấn Độ và châu Úc có xu hướng thiếu hụt mưa, trong khi nhiệt độ gia tăng. Tại Việt Nam, các năm El Nino mạnh thường ghi nhận nắng nóng nhiều hơn, gay gắt hơn, thậm chí xuất hiện các kỷ lục nhiệt độ.
Lượng mưa trên cả nước cũng có thể thiếu hụt từ 25-50%, bao gồm cả các lưu vực sông lớn như sông Hồng, sông Mê Công và sông Đà, gây áp lực lớn đến nguồn nước.
Đặc biệt, xâm nhập mặn được xem là một trong những tác động nghiêm trọng nhất, nhất là tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Thực tế trong các năm 2015-2016 và 2019-2020 cho thấy tình trạng hạn hán, mặn xâm nhập đã ảnh hưởng nặng nề đến sản xuất và đời sống người dân.
Dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm, El Nino vẫn có thể gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn kỷ lục trong thời gian ngắn. Bên cạnh đó, số lượng bão có thể không nhiều nhưng tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các cơn bão bất thường về cường độ và hướng đi.
Trước những diễn biến khó lường, cơ quan khí tượng khuyến cáo cần chủ động các phương án ứng phó với nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn nhằm giảm thiểu thiệt hại.
