Digital footprint (tạm dịch: Dấu chân kỹ thuật số) là tập hợp dữ liệu người dùng để lại khi sử dụng Internet, từ các bài đăng, bình luận đến hình ảnh trên mạng xã hội. Khi một cái tên bắt đầu được chú ý, việc cư dân mạng lật lại “quá khứ số” gần như trở thành phản xạ quen thuộc. Những dấu vết này vừa phản ánh cá tính, vừa định hình thương hiệu cá nhân của nhân vật: Có người được ghi nhận nhờ hình ảnh tích cực trong quá khứ, nhưng cũng có người bị đẩy vào tâm điểm tranh cãi dữ dội.
Vĩnh Đam: Xin lỗi vì hối lỗi hay vì áp lực dư luận?
Tại sự kiện công bố dự án điện ảnh Thỏ Ơi!! do Trấn Thành đạo diễn, việc nam người mẫu Vĩnh Đam góp mặt trong dàn diễn viên chính đã làm dấy lên nhiều tranh cãi. Trước đó, khi còn là sinh viên, anh từng vấp phải phản ứng trái chiều vì một phát ngôn bị cho là mang tính kỳ thị cộng đồng LGBTQ+ trên trang cá nhân.
Vĩnh Đam từng lên tiếng xin lỗi và giải thích rằng phát ngôn này chỉ phản ánh trải nghiệm cá nhân với một trường hợp cụ thể, không nhằm quy chụp hay kỳ thị cộng đồng LGBTQ+. Tuy nhiên, lời giải thích vẫn chưa đủ để xoa dịu dư luận.
Tại buổi công bố phim Thỏ Ơi!! đầu năm 2026, Vĩnh Đam một lần nữa phải đối mặt với câu hỏi xoay quanh phát ngôn gây tranh cãi trong quá khứ. Nam diễn viên cho biết bản thân xem đó là “những hiểu lầm trong quá khứ”, đồng thời mong khán giả bỏ qua và cho mình cơ hội tiếp tục làm nghề. Ngày 23/1, nam người mẫu tiếp tục đăng tải một bài viết xin lỗi và gửi lời giải thích đầy đủ hơn tới công chúng.
Phản ứng của dư luận sau đó cho thấy sự chia rẽ rõ rệt. Một bộ phận cho rằng mỗi cá nhân đều có quyền sửa sai, cần ghi nhận việc Vĩnh Đam đã công khai xin lỗi và nỗ lực thay đổi. Nhiều người cho rằng nên đánh giá nghệ sĩ dựa trên tác phẩm và cách hành xử ở hiện tại thay vì gắn chặt với quá khứ.
Mạng xã hội là không gian để mỗi cá nhân thể hiện sở thích, phong cách và quan điểm riêng. Đời sống cá nhân và công việc cần được tách bạch: Một bài đăng cá nhân không nên trở thành thước đo năng lực chuyên môn hay đạo đức hiện tại. Con người có thể thay đổi và trưởng thành theo thời gian, vì vậy những gì từng chia sẻ trong quá khứ không nhất thiết phản ánh con người ở hiện tại.
Tuy nhiên, trong trường hợp này, vấn đề không chỉ nằm ở nội dung phát ngôn cũ mà ở thời điểm nó được nhắc lại. Khi một dự án điện ảnh được chú ý trở thành “chất xúc tác”, công chúng thường có xu hướng đọc lời xin lỗi dưới lăng kính nghi ngờ: Xin lỗi vì hối lỗi hay vì áp lực hình ảnh? Trong bối cảnh này, nghệ sĩ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi phản hồi hay im lặng đều tiềm ẩn rủi ro, khiến quá trình xử lý khủng hoảng trở nên đặc biệt phức tạp.
Negav: Khi digital footprint tích tụ thành khủng hoảng sự nghiệp
Năm 2024, khi đang phất lên như “diều gặp gió” nhờ chương trình Anh Trai "Say Hi", Negav bất ngờ vướng tranh cãi với phát ngôn về việc nghỉ học trước hàng chục nghìn khán giả tại đêm concert Anh Trai "Say Hi" D-1. Ngay sau đó, nam rapper đã lên tiếng xin lỗi và làm rõ rằng đây chỉ là lời chia sẻ mang tính cá nhân, xuất phát từ cách anh thường trò chuyện thân mật với mẹ, hoàn toàn không nhằm cổ xúy hay khuyến khích người trẻ bỏ học, cũng không xem đó là điều đáng tự hào. Negav thừa nhận bản thân đã lựa chọn không đúng ngữ cảnh để chia sẻ câu chuyện này trước đám đông, vì vậy anh quyết định lên tiếng công khai để làm rõ quan điểm của mình với khán giả.
Tưởng chừng sự việc đã lắng xuống, tranh cãi lại tiếp tục leo thang khi tài khoản mạng xã hội cũ của nam rapper bị cộng đồng mạng “đào lại”. Nhiều bài đăng trong một nhóm kín trên Facebook do Negav quản lý bị lan truyền, với nội dung bị cho là phản cảm, tục tĩu. Bên cạnh đó, loạt bình luận trong quá khứ của nam rapper, mang tính quấy rối, cũng bị khơi lại, khiến anh lần nữa hứng chịu làn sóng chỉ trích dữ dội từ công chúng.
Trường hợp của Negav cho thấy sức công phá của digital footprint không đến từ một sai lầm đơn lẻ, mà từ chuỗi dữ liệu quá khứ được xếp cạnh nhau. Khi nhiều mảnh thông tin bị ghép lại, công chúng có xu hướng hình thành một câu chuyện hoàn chỉnh về nhân cách nghệ sĩ, bất kể bối cảnh từng phát ngôn. Trong bối cảnh đó, ranh giới giữa mạng xã hội cá nhân và sự nghiệp ngày càng trở nên mong manh.
Dù quyền riêng tư trên mạng xã hội là cần thiết, hành xử và phát ngôn trực tuyến vẫn đòi hỏi sự cân nhắc, đặc biệt với những cá nhân có sức ảnh hưởng. Tự do ngôn luận không đồng nghĩa với việc mọi phát ngôn đều được xã hội chấp nhận, nhất là khi chúng vượt khỏi chuẩn mực chung hoặc mang tính công kích. Những nội dung từng được chia sẻ vì thế trở thành dấu vết phản chiếu hình ảnh trong quá khứ, từ đó tác động trực tiếp đến hình ảnh công chúng và cơ hội nghề nghiệp ở hiện tại.
Hệ quả đối với sự nghiệp của Negav nhanh chóng lộ rõ. Nhiều show diễn có sự tham gia của nam rapper đã loại anh khỏi danh sách biểu diễn, trong khi các hợp đồng quảng cáo cũng bị chấm dứt do phản ứng tiêu cực từ dư luận. Trước khủng hoảng, Negav nhiều lần lên tiếng xin lỗi, thừa nhận sai lầm và tạm ngưng hoạt động.
Khi trở lại vào cuối năm 2025, nam rapper cho thấy sự thận trọng và dấu hiệu trưởng thành hơn trong cách hành xử trước công chúng. Dù vẫn giữ được sự ủng hộ từ fan cứng, khủng hoảng để lại những định kiến không dễ xóa nhòa, đặc biệt với nhóm công chúng trung lập, những người có ảnh hưởng lớn đến hình ảnh và cơ hội thương mại của nghệ sĩ.
Phán xét và cơ hội sửa sai: Giới hạn nào cho nghệ sĩ trên mạng xã hội?
Thực tế cho thấy, sai lầm trên mạng xã hội không phải lúc nào cũng là “án chung thân” đối với nghệ sĩ. Không ít trường hợp các nghệ sĩ từng vấp ngã vì phát ngôn hoặc hành vi trong quá khứ nhưng dần lấy lại thiện cảm nhờ thái độ thừa nhận, điều chỉnh hành vi và những đóng góp tích cực ở hiện tại.
Tuy nhiên, quá khứ không vì thế mà biến mất. Trong môi trường số, mỗi phát ngôn cá nhân đều có thể được lưu giữ, chia sẻ và tái diễn giải ngoài ý muốn ban đầu. Điều này đặt ra yêu cầu rõ ràng về trách nhiệm khi bày tỏ quan điểm trên mạng xã hội.
Song song đó, cũng cần nhìn nhận rằng sai sót là điều khó tránh, nhất là với người trẻ trưởng thành trong một không gian thông tin đa chiều, nhanh và nhiều nhiễu động. Sau cùng, một cộng đồng mạng lành mạnh không chỉ dừng lại ở việc lên án những hành vi sai trái, mà còn cần đủ bao dung để ghi nhận những thay đổi tích cực.
Kiểm soát “dấu chân số” vì thế không chỉ là trách nhiệm cá nhân, mà còn là bài toán chung giữa nghệ sĩ và công chúng, nơi phán xét và cơ hội sửa sai cần song hành để các giá trị tích cực có thể được duy trì lâu dài.
