"Tiền bản quyền không phải là khoản chi mới"
Những ngày gần đây, thông tin về phí bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh trở thành chủ đề được nhiều chủ quán và cả những khách hàng quen thuộc của các quán cafe, đồ uống quan tâm. Tuy nhiên, với nhiều người trong ngành F&B, khoản chi này đã xuất hiện từ trước và được xem như một phần trong chi phí vận hành hằng tháng.
Là chuyên viên đào tạo cho một chuỗi quán cafe, anh T.Phát cho biết, đơn vị của mình đã mua bản quyền âm nhạc thông qua bên thứ ba từ nhiều năm nay. Theo anh, chi phí này được phân bổ về từng cửa hàng và được duy trì đều đặn như các khoản chi cố định khác.
"Chi phí được phân bổ về từng quán giống như tiền điện, tiền nước nên không phụ thuộc vào doanh thu. Mỗi tháng, quán vẫn chi khoản này như bình thường", T.Phát chia sẻ.
Ở góc độ vận hành, anh Mason Ma - người hoạt động trong lĩnh vực F&B - cho rằng việc trả tiền bản quyền là điều cần thiết nếu quán sử dụng âm nhạc để phục vụ khách. Theo anh, âm nhạc không chỉ giúp tạo bầu không khí mà còn góp phần giảm cảm giác bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn xung quanh, giúp khách thoải mái trò chuyện và trải nghiệm không gian quán.
Từ thực tế vận hành, Mason Ma cho biết khoản chi này thường chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng chi phí hàng tháng của quán, tùy thuộc quy mô và diện tích từng cơ sở.
Ai là người phải chứng minh khi xảy ra tranh chấp bản quyền?
Bên cạnh mức phí, một trong những băn khoăn được nhiều chủ quán đặt ra là nếu sử dụng nhạc miễn phí bản quyền thương mại hoặc tự thỏa thuận với nghệ sĩ độc lập, họ có phải tự chứng minh nguồn gốc âm nhạc khi xảy ra tranh chấp hay không.
Trao đổi với Hoa Học Trò Online, anh Nguyễn Hồ Hải Long, Giám đốc VIEENT Music, khẳng định, về nguyên tắc pháp lý, chủ cơ sở kinh doanh không phải là bên có nghĩa vụ chứng minh mình vi phạm bản quyền.
"Về nguyên tắc pháp lý, nghĩa vụ chứng minh hành vi vi phạm bản quyền thuộc về phía chủ sở hữu (VIEENT) và đơn vị đại diện thu (RIAV), chứ không phải nghĩa vụ của chủ cơ sở kinh doanh" - anh Hải Long chia sẻ.
Anh Hải Long cho biết, VIEENT tôn trọng quyền tự do thương mại của các cơ sở kinh doanh khi họ lựa chọn tự thỏa thuận với nghệ sĩ độc lập hoặc sử dụng các nguồn nhạc miễn phí bản quyền thương mại. Để hạn chế việc thu sai, đơn vị sẽ phối hợp với đơn vị đại diện thu xây dựng quy trình kiểm tra thực địa theo hướng chặt chẽ, minh bạch.
"Quan điểm của chúng tôi là hướng tới một cơ chế tiếp cận bản quyền dễ dàng, chi phí vừa phải, hợp lý cho các chủ quán cà phê, hộ kinh doanh, thay vì tạo ra các tranh chấp không đáng có", anh Hải Long nhấn mạnh.
Ở góc độ quản lý bản ghi, Giám đốc VIEENT Music cho biết đơn vị sẽ phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) trong hoạt động cấp phép, đồng thời áp dụng các giải pháp đối soát dữ liệu thực tế để kiểm soát doanh thu cấp phép.
Theo ông, mục tiêu là đảm bảo kho nhạc được sử dụng đúng mục đích, có cơ chế đo lường sản lượng minh bạch, từ đó dòng tiền bản quyền do RIAV thu về được phân bổ chính xác và công bằng đến các nghệ sĩ, chủ sở hữu bản ghi.
Có thể tính phí theo thời gian mở nhạc trong tương lai?
Hiện nay, mức phí bản quyền âm nhạc tại các cơ sở F&B được áp dụng theo diện tích. Điều này cũng làm dấy lên nhiều ý kiến về việc giữa một quán mở nhạc xuyên suốt thời gian hoạt động và một quán chỉ sử dụng trong vài giờ mỗi ngày liệu có nên có sự khác biệt trong cách tính phí.
Theo ông Long, khung biểu phí hiện hành được áp dụng theo định hướng của Nghị định 17/2023/NĐ-CP. Dưới góc độ đơn vị sở hữu bản ghi, ông đánh giá đây là mức phí phù hợp trong bối cảnh hiện nay.
"Mức phí này vừa đảm bảo quyền lợi tái đầu tư cho nghệ sĩ, vừa nằm trong khả năng chi trả của các cơ sở F&B mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của quán", vị Giám đốc VIEENT Music nhận định.
Tuy vậy, ông cho biết VIEENT vẫn theo dõi phản hồi từ thị trường và sẵn sàng nghiên cứu những phương án phù hợp hơn khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Ông Long chia sẻ: "Trong tương lai, khi hạ tầng công nghệ đối soát phát triển đồng bộ hơn, VIEENT rất sẵn sàng phối hợp và đề xuất các phương án tính phí linh hoạt theo tần suất sử dụng thực tế, nhằm đảm bảo tính công bằng tối đa cho người kinh doanh".
