Gỡ rối khi não bí ý tưởng: Thử chế độ “ăn kiêng” cho tâm trí và thải độc sáng tạo

Dopamine đến từ những sáng tạo nhỏ

Nếu hỏi ông bà hay bố mẹ, “sáng tạo” có thể là vẽ một bức tranh, viết một bài thơ hay nghĩ ra một phát minh mới. Nhưng với Gen Z và Gen Alpha, sáng tạo đang trở thành một kỹ năng xuất hiện ở khắp mọi nơi: Muốn bán vài món đồ handmade trên mạng xã hội phải biết chụp ảnh đẹp, mỗi khi đăng story cần nghĩ xem nên dùng phông chữ nào, bài nhạc nào.

Vì đã quen với những sản phẩm “triệu view” được đầu tư công phu khiến bạn vô thức nghĩ rằng sáng tạo phải tạo ra sản phẩm lớn lao. Nhưng thực tế, bộ não không phân biệt được một bức tranh triển lãm với một tấm thiệp bạn tự vẽ tặng bạn thân. Điều khiến bạn cảm thấy hạnh phúc chính là cảm giác bản thân vừa tạo ra một điều gì đó chưa từng tồn tại trước đây.

Với bạn Trần Kim Nhung - Nhun (Sáng lập thương hiệu minh họa Nguệch Ngoạc), hành trình sáng tạo khởi đầu từ những điều nhỏ bé.

Logo đầu tiên của Nguệch Ngoạc không được phác thảo trên bảng vẽ chuyên nghiệp hay phần mềm thiết kế, mà chỉ là vài nét nguệch ngoạc trong ứng dụng ghi chú trên điện thoại. Mỗi khi bắt gặp hình ảnh nào thú vị như kết hợp bánh kem với heo quay hay một câu quote ngộ nghĩnh “Học đi đôi với hành, hành đi đôi với tỏi", mình sẽ vẽ thành postcard hay art print. Mình chỉ đơn giản muốn tạo ra một thương hiệu để sau này bỏ vào đó mọi thứ mình thích.

Đó cũng là tinh thần của micro-creativity (tạm dịch: Sáng tạo siêu nhỏ). Thay vì đặt mục tiêu viết một cuốn tiểu thuyết hay thiết kế một dự án hoành tráng, bạn chỉ cần dành vài phút mỗi ngày để tạo ra một điều khiến bản thân thấy thích thú như thiết kế widget trên điện thoại, làm quà tặng không bản quyền (freebies) để phát tặng hội bạn cùng fandom trong concert.

Bật công tắc "thải độc sáng tạo"

Có lẽ bạn cũng từng trải qua cảm giác mở Canva rồi ngồi nhìn màn hình trắng, mở CapCut rồi đóng lại vì chẳng nghĩ ra cách edit, hay lướt Pinterest cả tiếng đồng hồ nhưng càng xem càng thấy ý tưởng của mình không đủ hay. Hiện tượng này không chỉ xuất hiện ở những người làm nghệ thuật hay sáng tạo nội dung chuyên nghiệp, mà ngày càng phổ biến ở những người trẻ luôn phải thể hiện bản thân trên môi trường số.

Bạn Trung Anh (sinh viên Trường Đại học Thủy lợi, Hà Nội) chia sẻ: “Mình từng đăng ký workshop làm gốm nhưng cả buổi chỉ lo chiếc cốc của mình có đủ đẹp để đăng Instagram hay không. Có hôm, mình ngồi vẽ nhưng liên tục xóa đi vì nét này chưa ổn và quay vlog cuối tuần nhưng dành nhiều thời gian chỉnh sửa hơn là tận hưởng chuyến đi”.

Đó là lúc bạn cần "thải độc sáng tạo" (creative detox). Quá trình này không ép bạn ngừng tạo ra điều mới mà tạm thời gỡ bỏ mọi áp lực, kỳ vọng về kết quả sáng tạo của bản thân. Hãy vẽ một bức tranh xấu xí mà không định đăng lên mạng, nấu một món ăn không cần bày biện đẹp mắt, chơi guitar mà không quay video, viết vài trang nhật ký rồi cất ngay vào ngăn kéo hay bỏ túi bộ bí kíp bật công tắc sáng tạo đơn giản: