Hà Nội đã có mưa dông không chỉ vào sáng nay, 30/3, mà cả sáng hôm qua. Tuy nhiên, sáng nay mưa dông to hơn, có những lúc gió rất mạnh, đã có một số cây bị gãy, ngoài ra còn có tiếng sấm sét rất lớn.
Trên mạng xã hội, nhiều người viết rằng theo quan niệm của cha ông từ xưa thì tiếng sấm lớn đầu tiên của cơn mưa to/ mưa dông đầu tiên của năm là dấu hiệu cho biết về mùa màng năm đó. Nếu lấy tiếng sấm lớn đầu tiên là hôm nay thì vào khoảng 4h sáng, là giờ Dần. Còn nếu coi tiếng sấm đầu tiên là hôm qua (dù hôm qua mưa và sấm đều nhỏ hơn) thì vào khoảng 8 - 9h sáng, là giờ Thìn. Theo quan niệm từ xưa thì những giờ này đều tốt nên tiếng sấm đầu tiên xuất hiện trong những giờ đó báo hiệu mùa màng bội thu.
Vậy quan niệm trên có dựa trên cơ sở khoa học nào không?
Câu trả lời ngắn gọn là không.
Ngày xưa, trước khi có ngành khí tượng học và dự báo thời tiết thì người dân thường cố gắng tìm các mẫu hình chung trong tự nhiên, chẳng hạn thời điểm có mưa thì đất đai có hơi ẩm, gió thay đổi, trời ấm lên… Nhưng những điều này đều chỉ là kinh nghiệm dựa trên quan sát, không phải kết luận khoa học.
Còn trên thực tế, cơn mưa dông đầu tiên của năm chỉ đơn giản có nghĩa là bầu khí quyển đang thiếu ổn định và đây là thời điểm giao mùa. Nó cũng có thể là dấu hiệu cho việc trong thời gian tới sẽ có nhiều mưa dông hơn, chứ không dự báo là mùa màng sắp tới ra sao, hay tổng lượng mưa cả năm thế nào…
Khoa học hiện đại về khí hậu đã cho thấy, thời tiết chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố, rất nhiều hệ thống quy mô lớn, như gió mùa, El Nino hay La Nina, nhiệt độ bề mặt nước biển, bầu khí quyển… Chứ một sự kiện đơn lẻ, như tiếng sấm vào một giờ nhất định, chỉ là một điều ngẫu nhiên, không thể được dùng để dự báo dài hạn được.
Dù sao, niềm tin dân gian như trên vẫn có ý nghĩa về văn hóa, và khi niềm tin đó là theo hướng tích cực thì cũng tạo tâm lý tốt cho người dân. Còn về thời tiết thực tế thì việc dự báo xa hơn 7 - 10 ngày là độ chính xác đã giảm, nên người dân căn cứ vào các bản tin chính thống và của các cơ quan chức năng địa phương là đúng nhất.
Dự báo ngày mai, 31/3, Hà Nội nắng nóng, nhiệt độ cảm nhận có thể chạm ngưỡng 40oC, người dân ra ngoài nên có đồ che nắng, tránh ra ngoài vào những giờ nắng nóng nhất (11h - 16h) nếu có thể và nên uống nhiều nước trong ngày.
