Tọa độ vàng thăng cấp hệ miễn dịch
Nếu ở thế hệ ba mẹ chúng mình, câu chuyện về HPV (Virus Papilloma gây ung thư cổ tử cung, ung thư vòm họng qua đường hô hấp, đường tình dục) có phần lạ lẫm thì nay vắc-xin HPV đã trở nên quen thuộc.
Màn “thay đổi hệ tư tưởng” này cho thấy việc chủ động phòng ngừa đã trở thành ưu tiên hàng đầu. Lá chắn HPV không còn là đặc quyền của riêng hội con gái mà chính thức trở thành “chuyện chung” của cả Gen Z chúng mình đó!
Màn “chuyển hệ” này đã trở thành một minh chứng uy tín khi ngày càng nhiều bạn nam chủ động tìm hiểu và lựa chọn tiêm ngừa HPV. Bạn Nhật Quang (19 tuổi, TP.HCM) chia sẻ hành trình tiêm phòng HPV khi học lớp 11: “Mình có tìm hiểu từ trước và quyết định đi tiêm HPV để phòng ngừa các bệnh ung thư liên quan đến virus HPV. Rất may mẹ cũng là người khuyến khích mình đi tiêm nên "trộm vía" mình không gặp bất kỳ định kiến hay khó khăn nào”.
Thực chất, virus HPV không phân biệt giới tính và có thể gây ra nhiều bệnh nguy hiểm ở nam giới như sùi mào gà, ung thư hậu môn, hầu họng. Theo trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ: khả năng nhiễm HPV trung bình ở nam giới là 91% và ở nữ giới là gần 85% khi có ít nhất một bạn tình khác giới. Bên cạnh đó, tổ chức y tế thế giới (WHO) khẳng định: cứ ba bạn nam trên 15 tuổi thì có một bạn nhiễm ít nhất một loại HPV.
Hầu hết các trường hợp nhiễm HPV đều không có triệu chứng khiến virus HPV thành một "kẻ thù giấu mặt" có thể lây cho người khác bất cứ lúc nào. Mặc dù khoảng 80-90% trường hợp nhiễm bệnh có thể tự khỏi sau 1-2 năm kể từ khi phát hiện nhiễm lần đầu, vẫn còn 10-20% trường hợp virus sẽ tồn tại dai dẳng, âm thầm dẫn đến ung thư.
La bàn chinh phục phòng thủ toàn diện
Khi đã gia nhập "biệt đội" trang bị lá chắn HPV, việc lựa chọn loại vắc-xin phù hợp và thời điểm tiêm tối ưu để tiêm vô cùng quan trọng. Hiện nay, hai loại vắc-xin phổ biến nhất là Gardasil và Gardasil 9. Trong khi Gardasil tập trung vào 4 chủng virus HPV, thì Gardasil 9 "level up" thành "hàng rào" bảo vệ toàn diện hơn khi phòng ngừa được đến 9 chủng virus. Đặc biệt, Gardasil 9 không chỉ dành cho nữ mà còn được chỉ định tiêm cho cả nam, giúp mở rộng phạm vi bảo vệ cho cả hai giới.
Một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả của vắc-xin chính là độ tuổi để tiêm ngừa. Theo Bác sĩ Lê Thị Trúc Phương (Bác sĩ chuyên khoa I, Chuyên viên Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC): “Ở độ tuổi 9 đến dưới 14 tuổi, các bạn chỉ cần tiêm 2 mũi vắc-xin phòng 4 chủng hoặc từ 9 đến 15 tuổi chỉ cần tiêm 2 mũi vắc-xin 9 chủng là đã đủ sinh kháng thể bảo vệ. Nếu từ 17 đến 18 tuổi trở lên mới tiêm thì các bạn cần tiêm đủ 3 mũi”. Bật mí, một điểm cộng lớn nếu chọn tiêm trong “độ tuổi vàng” từ 9 đến dưới 15 tuổi thì teen sẽ tiết kiệm “hầu bao” đáng kể đó nha!
Ngoài tiêm vắc-xin, hội Gen Z nên ăn uống đủ chất, thường xuyên vận động để nâng cao và không nên “quan hệ thân mật” thiếu an toàn để hạn chế tối đa lây nhiễm HPV cũng như nhiều bệnh về đường tình dục khác. Một số trường hợp cần tạm hoãn tiêm vắc-xin HPV bao gồm: cơ thể đang bị sốt cao cấp tính, nhiễm trùng ở cấp độ vừa hoặc nặng; bị giảm tiểu cầu, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc làm loãng máu. Sau khi tình trạng bệnh ổn định, bạn vẫn có thể tiêm HPV bình thường.
Bộ quy tắc tránh “đèn đỏ” khi tiêm HPV
Dù đã được che chắn bởi “bức tường lửa” vững chắc, cơ thể chúng ta cũng rất dễ bị tái nhiễm và một người có thể tái nhiễm nhiều lần các chủng virus đã từng đào thải trước đó.
Trên thực tế, không có biện pháp nào bảo vệ teen tuyệt đối 100% nhưng vắc-xin HPV vẫn được chứng minh là "lá chắn" hiệu quả và an toàn nhất giúp phòng ngừa trên 90% 9 chủng virus nguy hiểm gây sùi mào gà và ung thư. Nếu bỏ qua bước phòng ngừa này, nguy cơ lây nhiễm khá cao bởi HPV không chỉ lây qua đường tình dục mà còn có thể lây lan khi tiếp xúc với dịch tiết của người bệnh qua việc dùng chung vật dụng cá nhân hay qua các thiết bị y tế không được khử khuẩn đúng cách.
1. Giai đoạn chuẩn bị trước khi tiêm
Hãy đảm bảo bạn ngủ đủ giấc và ăn uống đầy đủ trước ngày tiêm để có một thể trạng tốt nhất. Giữ tâm lý thoải mái, đừng quá căng thẳng nhé. Nếu bạn có tiền sử dị ứng nặng hoặc đang không khỏe, hãy báo cho bác sĩ để được tư vấn kỹ càng. Trước khi tiêm, bác sĩ sẽ thực hiện khám sàng lọc tổng quát ngay tại điểm tiêm.
2. Tại điểm tiêm
Khi tiêm, hãy cố gắng hít thở sâu và thả lỏng bắp tay để giảm cảm giác đau. Bạn đừng quên lắng nghe và làm theo chỉ dẫn của nhân viên y tế để quá trình tiêm diễn ra thuận lợi.
3. Theo dõi sức khỏe sau khi tiêm
Hãy ở lại điểm tiêm tối thiểu 30 phút để nhân viên y tế theo dõi các phản ứng tức thì sau tiêm và xử lý kịp thời nếu cần. Trong 24 - 48 giờ sau tiêm, bạn có thể gặp các phản ứng như sốt nhẹ, sưng đau tại chỗ tiêm. Đây là các phản ứng bình thường và sẽ tự hết nên bạn đừng lo nhé. Nếu bạn gặp các triệu chứng bất thường như sốt cao không hạ, phát ban, khó thở, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra nha.
*Cảm ơn Bác sĩ Lê Thị Trúc Phương đã tư vấn và hiệu đính cho bài viết
