Cùng chuyên gia "nhìn ra lối mở", giải đề môn Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026

Đề thi Ngữ Văn tạo bất ngờ cho thí sinh

Ngay sau khi kết thúc thời gian thi Ngữ văn - kỳ thi tốt nghiệp THPT năm học 2025-2026, các sĩ tử 2K8 đã lắng nghe chuyên gia nhận định, phân tích và giải đề qua buổi livestream Gợi ý và nhận định đề thi tốt nghiệp THPT 2026 do báo Tiền Phong tổ chức.

Sau khi trải qua 120 phút làm bài căng thẳng, bạn Nguyễn Hà Chi (trường THPT Marie Curie, TP.HCM) bộc bạch: "Phần văn bản thực tế dễ hiểu; nhưng mình cảm thấy câu Nghị luận Văn học và câu Nghị luận Xã hội không liên kết với nhau nên mình hơi bối rối trong lúc xử lý. Trái với câu Nghị luận Xã hội đang nói về công nghệ, câu Nghị luận Văn học nói về thiên nhiên và còn có tính nghệ thuật cao nữa nên mình hơi loay hoay".

Mở rộng tri thức, nuôi dưỡng khát khao

Theo Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi - Giảng viên Khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm TP.HCM, cựu giáo viên THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM; Chủ biên, đồng chủ biên của nhiều bộ sách tham khảo phục vụ cho kì thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 - đề thi năm nay tạo nhiều bất ngờ về tâm lý cho nhiều học sinh và phụ huynh. Để trả lời được câu hỏi và phân tích nội dung nghệ thuật của văn bản trong thời gian 120 phút là không dễ dàng, đòi hỏi thí sinh nhìn ra lối mở từ các câu phía trên, để rút ngắn thời gian làm bài nếu thí sinh tinh ý, nhạy bén.

​Xét về mức độ phân hóa, câu 1 và câu 2 chủ yếu ở mức độ nhận biết, thí sinh chỉ cần tìm và tái hiện thông tin từ văn bản nên không quá khó. Tuy nhiên, từ câu 3, câu 4 đến câu 5, độ khó tăng lên rõ rệt, trong đó câu 3 và câu 4 là những câu có tính phân hóa cao nhất. Điểm đáng chú ý nằm ở cách tác giả sử dụng các khái niệm như “tài sản bị giam cầm” và “nhiên liệu”.

Thực chất, cả hai đều hướng đến tri thức, nhưng việc lựa chọn những cách diễn đạt khác nhau nhằm làm nổi bật vai trò của máy móc và trí tuệ nhân tạo trong việc khai thác, vận hành và phát huy giá trị của tri thức. Để trả lời tốt câu hỏi, học sinh phải nhận ra được sự khác biệt trong cách dùng từ cũng như dụng ý của tác giả đằng sau những khái niệm đó. Sự cộng hưởng con người và công nghệ mang đến nhiều ngã rẽ để thực hiện ước mơ mở rộng tri thức, nuôi dưỡng khát khao cho thế hệ trẻ.

Thăng cấp năng lực với cộng sự AI

Đặc biệt, đề thi năm nay đề cập đến khái niệm “cộng hưởng trí tuệ” - không phủ nhận vai trò của con người hay lệ thuộc hoàn toàn vào trí tuệ nhân tạo, mà là tìm cách để con người và công nghệ phối hợp hiệu quả, phát huy những thế mạnh của nhau. Đây là một góc nhìn hiện đại, giàu giá trị nhân văn và cũng là bài học đáng suy ngẫm đối với học sinh trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện sâu rộng trong cuộc sống.

"Người ra đề có lựa chọn nhất định, chọn những nhân vật đã được thế giới công nhận và độ nhận diện cao. Các thí sinh sẽ biết đến các nhân vật Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk ở từng lĩnh vực công nghệ khác nhau như mạng xã hội, vũ trụ, điện tử mang đến độ phủ về nhận biết dành cho các bạn trong độ tuổi 16, 17. Họ nổi tiếng với câu chuyện khởi nghiệp, logic với mạch của đề thi và đây là sự chắt lọc rất phù hợp từ người ra đề" - Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Ngọc nhận định.

Những tỷ phú như Steve Jobs đã thành công trong lĩnh vực của họ, nhìn một thành quả công nghệ sẽ thấy những người đằng sau đó. Các bạn có thể thể hiện sự biết ơn với các anh hùng công nghệ và truyền cảm hứng đến thí sinh có thể hiện thực hóa ước mơ của mình, sẵn sàng đổi mới, sáng tạo, sự tươi mới thể hiện trong bài văn của mình.

​Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Ngọc -
Trường Đại học Quốc tế ĐHQG TP.HCM; Thủ khoa Tốt nghiệp Báo chí và Truyền thông trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn - ĐHQG TP.HCM (khóa 2006-2010)

​Với phần Đọc - Hiểu, trước khi máy in ra đời, giá của một quyển sách rất đắt, nhưng sau khi máy in ra đời thì người không có điều kiện vẫn có thể tiếp cận tri thức. Đề thi không chỉ mang đến câu chuyện về công nghệ mà kể câu chuyện về phát triển con người.