Đề Văn chuyên thi vào lớp 10 ở Hải Phòng: Chủ đề giàu chiều sâu, không dễ viết

Chủ đề “đứng một mình” giàu chiều sâu nhưng không dễ viết

Ngày 2/6, hơn 3.000 thí sinh dự tuyển vào trường THPT chuyên Trần Phú và THPT chuyên Nguyễn Trãi (Hải Phòng) tiếp tục tham dự các bài thi môn chuyên trong khuôn khổ kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027.

Ngữ liệu đọc hiểu của đề thi môn Văn chuyên vào lớp 10 tại Hải Phòng năm nay được trích từ cuốn Bức xúc không làm ta vô can của tác giả Đặng Hoàng Giang với chủ đề xuyên suốt là “Vẻ đẹp của người đứng một mình”.

Ngay từ phần đọc hiểu, đề đã mang màu sắc triết luận khá rõ. Các câu hỏi không yêu cầu học sinh tìm ý đơn thuần mà buộc phải hiểu được bản chất của lập luận và thông điệp văn bản. Phần khó nhất ở đề không nằm ở việc “hiểu nghĩa”, mà ở khả năng diễn đạt suy nghĩ có chiều sâu.

Câu nghị luận xã hội yêu cầu viết về “Vẻ đẹp của người đứng một mình” được đánh giá là đề mở nhưng rất dễ sa vào sáo rỗng. Nếu học sinh chỉ viết theo kiểu ca ngợi sự khác biệt hoặc cổ vũ cô đơn cực đoan, bài viết sẽ khó đạt điểm cao.

Muốn làm tốt đề này, thí sinh phải hiểu “đứng một mình” không phải tách khỏi cộng đồng, mà là bản lĩnh giữ chính kiến, khả năng tự nhận thức và không lệ thuộc vào sự tung hô của đám đông. Đây là dạng đề cần trải nghiệm sống và tư duy cá nhân, không thể chỉ đọc văn mẫu.

Câu nghị luận văn học có tính phân loại rất mạnh

Phần khó nhất của đề được đánh giá nằm ở câu nghị luận văn học 5 điểm. Cụ thể, đề đưa ra nhận định: “Cái chính của truyện ngắn không phải ở hệ thống sự kiện, mà ở cái nhìn tự sự đối với cuộc đời”.

Đây là một nhận định mang tính lý luận văn học tương đối khó với học sinh lớp 9, bởi muốn làm được phải hiểu bản chất thể loại truyện ngắn chứ không chỉ nhớ nội dung tác phẩm.

Thí sinh không thể viết theo kiểu kể lại cốt truyện hay phân tích nhân vật đơn thuần. Điều giám khảo cần là khả năng lý giải: Nhà văn nhìn đời ra sao, thông điệp nhân sinh nằm ở đâu, điểm nhìn tự sự tạo nên giá trị gì cho tác phẩm. Câu này sẽ phân hóa rất rõ giữa học sinh học chuyên sâu và học sinh chỉ luyện đề theo công thức.

“Khó nhưng đúng chất chuyên Văn”

Dù được đánh giá khó, đề thi vẫn nhận nhiều phản hồi tích cực vì có chiều sâu tư duy, hạn chế học tủ và đúng tinh thần tuyển sinh chuyên Văn.

Điểm đáng chú ý là đề không đánh đố bằng kiến thức ngoài chương trình, mà khó ở yêu cầu tư duy và khả năng viết.

Bạn Ngọc Dung - thí sinh tại điểm thi THPT chuyên Trần Phú cho biết: “Đề này học sinh trung bình khá vẫn có thể viết được, nhưng để đạt 8+ thì phải có vốn đọc tốt, khả năng cảm thụ và tư duy văn học thật sự. Văn mẫu gần như không giúp được nhiều”. Ngọc Dung chia sẻ thêm rằng phần nghị luận văn học khiến cô bạn mất khá nhiều thời gian vì khó triển khai luận điểm và chọn dẫn chứng phù hợp.

Tổng thể, đây được xem là một trong những đề thi chuyên Văn có tính phân loại cao của mùa tuyển sinh năm nay, đồng thời tạo cơ hội cho những học sinh có tư duy độc lập và khả năng viết nổi bật thể hiện năng lực.