Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), tháng 8/2026 sẽ chứng kiến hàng loạt hiện tượng thiên văn hấp dẫn, trải dài từ đầu đến cuối tháng. Đáng chú ý nhất là mưa sao băng Perseids - một trong những trận mưa sao băng đẹp và nổi tiếng nhất trong năm đạt cực đại trong điều kiện quan sát gần như lý tưởng.
Sao Thủy xuất hiện rõ nhất trong năm vào đầu tháng
Mở đầu chuỗi hiện tượng thiên văn là sự kiện sao Thủy đạt ly giác cực đại về phía Tây vào ngày 2/8.
Đây là thời điểm hành tinh nhỏ nhất trong Hệ Mặt Trời có khoảng cách biểu kiến lớn nhất về phía Tây so với Mặt Trời, giúp người quan sát có cơ hội hiếm hoi để nhìn thấy sao Thủy bằng mắt thường vào buổi sáng.
Để quan sát, người yêu thiên văn nên hướng mắt về phía Đông trước khi Mặt Trời mọc, lựa chọn khu vực có đường chân trời thoáng đãng, ít vật cản và thời tiết quang mây. Do sao Thủy luôn ở gần Mặt Trời nên thời gian quan sát chỉ kéo dài trong khoảng ngắn.
Mưa sao băng Perseids đạt cực đại, điều kiện quan sát gần như hoàn hảo
Tâm điểm của tháng sẽ là mưa sao băng Perseids, đạt cực đại vào đêm 12, rạng sáng 13/8.
Perseids được hình thành khi Trái Đất đi qua dòng bụi do sao chổi Swift-Tuttle để lại. Khi các hạt bụi lao vào khí quyển với tốc độ rất lớn, chúng bốc cháy và tạo nên những vệt sáng rực trên bầu trời.
Theo Hội thiên văn Hà Nội (HAS), trong điều kiện lý tưởng, người quan sát có thể bắt gặp khoảng 120 sao băng mỗi giờ. Điểm đặc biệt của mùa Perseids năm nay là ánh trăng hầu như không gây ảnh hưởng, giúp bầu trời đủ tối để quan sát rõ các vệt sao băng. Đây được đánh giá là một trong những mùa Perseids đẹp nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Thời điểm lý tưởng nhất để ngắm mưa sao băng là từ sau nửa đêm đến gần rạng sáng. Người xem không cần kính thiên văn mà chỉ cần chọn nơi ít ô nhiễm ánh sáng, nằm quan sát bầu trời rộng và kiên nhẫn chờ những vệt sáng xuất hiện.
Sao Kim tỏa sáng rực rỡ sau hoàng hôn
Đến ngày 15/8, sao Kim đạt ly giác cực đại về phía Đông, đánh dấu thời điểm hành tinh này xuất hiện xa Mặt Trời nhất trên bầu trời buổi tối.
Nhờ vậy, sao Kim sẽ lặn muộn hơn bình thường và trở thành một trong những thiên thể nổi bật nhất sau khi Mặt Trời lặn.
Với độ sáng vượt trội, sao Kim - còn được gọi là "Sao Hôm", có thể dễ dàng được nhận ra bằng mắt thường ở phía Tây ngay sau hoàng hôn. Đây cũng là dịp thuận lợi để chụp ảnh hoặc quan sát bằng ống nhòm và kính thiên văn cỡ nhỏ.
Khép lại tháng bằng Trăng Tròn "Cá Tầm"
Chuỗi hiện tượng thiên văn tháng 8 sẽ khép lại vào ngày 28/8 với Trăng Tròn tháng 8, còn được biết đến với tên gọi Trăng Cá Tầm (Sturgeon Moon).
Tên gọi này bắt nguồn từ truyền thống của người bản địa Bắc Mỹ, khi đây là thời điểm cá tầm xuất hiện nhiều trên các hồ lớn và thuận lợi cho việc đánh bắt.
Trong đêm Trăng Tròn, Mặt Trăng được chiếu sáng hoàn toàn, tạo nên khung cảnh ấn tượng khi nhô lên từ đường chân trời và tỏa sáng trên bầu trời đêm. Đây là thời điểm thích hợp để quan sát và chụp ảnh Mặt Trăng, dù ánh trăng mạnh có thể làm giảm khả năng quan sát các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà.
Lưu ý để có trải nghiệm quan sát tốt nhất
Để không bỏ lỡ những hiện tượng thiên văn nổi bật trong tháng, người yêu bầu trời nên ưu tiên các khu vực có không gian thoáng đãng, ít ô nhiễm ánh sáng và theo dõi dự báo thời tiết trước khi quan sát.
Đối với mưa sao băng Perseids, việc rời xa khu vực trung tâm thành phố sẽ giúp tăng đáng kể số lượng sao băng có thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Với chuỗi sự kiện kéo dài từ đầu đến cuối tháng, tháng 8/2026 được kỳ vọng sẽ mang đến nhiều khoảnh khắc ấn tượng cho cộng đồng yêu thiên văn, từ cơ hội hiếm có để quan sát sao Thủy, chiêm ngưỡng sao Kim rực sáng cho đến màn trình diễn của một trong những trận mưa sao băng đẹp nhất năm.
