“Steve Jobs” không chỉ là một cái tên
Nhân vật hot nhất mùa thi tốt nghiệp THPT 2026 chính là Steve Jobs. Đề thi không ghi kèm tiểu sử của các nhân vật nên đã có những trường hợp sĩ tử không biết Steve Jobs là ai, thậm chí có bạn còn nhầm lẫn Steve Jobs là một… ngành nghề. Thực tế, ông là nhà sáng lập, cựu CEO tập đoàn công nghệ đa quốc gia Apple Inc. nổi tiếng với các dòng sản phẩm iPhone, iPad, Macbook…
Điều thú vị nằm ở việc đề thi không hỏi “Ai sẽ là “Steve Jobs Việt Nam”?” hay “Vì sao lại cần có “Steve Jobs Việt Nam”?” mà hỏi “Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”? Chỉ một cụm từ “Làm thế nào” đã đặt ra thử thách để thí sinh tìm kiếm và đưa ra giải pháp.
“Steve Jobs Việt Nam” là hình ảnh ẩn dụ cho những con người tiên phong đổi mới sáng tạo, có tinh thần khởi nghiệp, đưa công nghệ của quốc gia mình ra thế giới. “Giải” đề Văn này, chúng mình có thể bàn về việc dám đặt ra những mục tiêu lớn, nuôi dưỡng tư duy độc lập, khả năng đổi mới sáng tạo và kiên định theo đuổi những ý tưởng mới.
Mở rộng hơn, đề thi cũng gợi ra câu chuyện về môi trường nuôi dưỡng tài năng. Tỉ phú xe điện Elon Musk, ông chủ Meta Mark Zuckerberg hay cựu CEO của Apple Steve Jobs đều đã trải qua thất bại trước khi trở thành một cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Gia đình, cộng đồng và xã hội đều khuyến khích họ thử nghiệm, chấp nhận thử thách và tạo điều kiện để phát triển năng lực bản thân.
Teen 2K9 bỏ túi chiến thuật cho mùa thi sau
Đi tìm “công thức” tạo ra sự khác biệt
Nhiều bạn băn khoăn “Tại sao đề thi lấy hình mẫu các tỉ phú công nghệ từng bỏ học đại học để làm đề thi cho những sĩ tử đang chuẩn bị bước vào cánh cửa đại học?”.
Th.S Nguyễn Phước Bảo Khôi (Giảng viên Trường Đại học Sư phạm TP.HCM) chia sẻ, đề thi Văn không hướng thí sinh vào các trường hợp nhân vật cụ thể mà muốn bạn nhìn ra thông điệp bao quát - bạn có thể soi chiếu trong phần ngữ liệu bài thơ Những chiếc lá: Sự cống hiến cho xã hội không nằm ở vị trí, vai trò hay thời điểm nào mà nằm ở giá trị thực tế của mục tiêu bạn đang theo đuổi.
Một điểm mới đáng chú ý của kỳ thi năm nay là việc kết hợp đáp án cụ thể với Rubric (bảng mô tả tiêu chí chấm điểm chi tiết) trong hướng dẫn chấm thi môn Ngữ văn. Đáp án xác lập những yêu cầu cơ bản của bài làm, trong khi Rubric mô tả các mức độ đạt được của học sinh ở nhiều phương diện. Giám khảo không nhìn vào việc bạn viết được bao nhiêu ý mà đánh giá chất lượng triển khai ý tưởng.
Với câu nghị luận xã hội, Rubric khuyến khích nhìn vấn đề từ nhiều góc độ (cá nhân, giáo dục, chính sách, xã hội) qua các câu hỏi thực tế như Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?, quan trọng là phải lý giải và bảo vệ quan điểm bằng dẫn chứng.
Ở phần nghị luận văn học, Rubric yêu cầu đi từ những chi tiết nghệ thuật cụ thể để khám phá ý nghĩa của tác phẩm. Thay vì học thuộc nhận định có sẵn, học sinh cần tự hỏi về ý nghĩa của hình ảnh, chi tiết, ngôn ngữ và mạch cảm xúc.
Chốt kiến thức, nắm vững định dạng
Nhiều sĩ tử dành phần lớn thời gian ôn tập định dạng số 1 vì cho rằng đây là dạng đề quen thuộc và có khả năng xuất hiện cao hơn. Tuy nhiên, đề thi chính thức lại được xây dựng theo định dạng số 2, tạo không ít bất ngờ cho teen 2K8. Từ trải nghiệm này, để tránh “plot twist” học lệch định dạng, teen 2K9 cần ôn tập toàn diện cả hai phương án:
Định dạng 1: Đọc hiểu văn học; Đoạn nghị luận văn học; Bài nghị luận xã hội.
Định dạng 2: Đọc hiểu nghị luận; Đoạn nghị luận xã hội; Bài nghị luận văn học.
Để chinh phục định dạng 2, hãy chủ động hệ thống kiến thức SGK sau mỗi bài học theo hai trục: giá trị nội dung (đề tài, chủ đề, thông điệp) và giá trị nghệ thuật (đặc trưng thể loại) để tạo phản xạ với ngữ liệu lạ.
Mài sắc kỹ năng viết - Tích lũy điểm số
Khi luyện viết, bạn cần tự kiểm tra bài làm qua 4 tiêu chí:
1. Đủ dung lượng
2. Đúng bố cục
3. Nêu được vấn đề ở mở đoạn
4. Dẫn chứng cụ thể, rõ ý
Về chiến thuật, tuyệt đối không bỏ lỡ điểm số ở câu 1, 2, 5 phần Đọc hiểu trước khi làm câu 3, 4 đòi hỏi tư duy sâu.
Quan trọng hơn, những suy ngẫm trong 15-20 phút đối diện với đề Văn còn gợi mở cho các sĩ tử hành trình khám phá nội lực của bản thân sau khi bước ra khỏi phòng thi. Trước muôn vàn ngã rẽ, điều cần thiết hơn cả tấm vé đại học là việc bạn xác định được con đường phù hợp, trau dồi tri thức, nuôi dưỡng khát vọng và kiên định theo đuổi điều mình tin tưởng.
